Adaptacja (pojęcie)

Adaptacja (adaptation) – (1) w psychologii ewolucyjnej – ewolucyjnie wykształcony, dziedziczony wzorzec zachowania lub reakcji psychicznych ułatwiający w przeszłości gatunku rozwiązanie jakiegoś konkretnego problemu (np. pozyskanie partnera seksualnego), a przez to nasilający szansę sukcesu reprodukcyjnego; (2) w psychologii percepcji, emocji i szczęścia – dostosowanie się do jakiegoś bodźca lub stanu rzeczy, prowadzące do postępującego osłabienia początkowej reakcji na bodziec. WPS 529.

Psychologia. Kluczowe koncepcje 1Psychologia ewolucyjna – nowa specjalność psychologii, która ujmuje zachowanie i procesy psychiczne w kategoriach genetycznej adaptacji organizmów od przetrwania i reprodukcji. PKK I 58, 266.

Zjawisko poziomu adaptacji – Skłonność do przystosowywania się do określonego poziomu stymulacji i reagowania na jego zmiany. MPS 495.

Jeśli ludzka zdolność do tworzenia iluzji i samooszukiwania się wywołuje twoje rozterki, to pamiętaj, że większość naszych mechanizmów poznawczych odgrywa ważną rolę adaptacyjną. Myślenie iluzoryczne jest często wynikiem dążenia naszego umysłu do upraszczania bardziej złożonych kompleksów informacyjnych. Jest to równoległe do naszego wybiórczego spostrzegania, które zwykle pozwala nam odbierać adekwatny obraz świata, choć czasem zwodzi nas na manowce. MPS 98.

Spośród zasad psychologii społecznej, które mogą znaleźć zastosowanie w praktyce terapeutycznej, należy przede wszystkim wymienić trzy następujące: (1) zmiany zachowania zewnętrznego mogą spowodować przemianę wewnętrzną. (2) Błędne koło negatywnych postaw i zachowań podtrzymujących wzajemnie swe trwanie może być przełamane dzięki treningowi umiejętności społecznych, pozytywnym doświadczeniom modyfikującym własną autopercepcję i zmianie dezadaptacyjnych schematów myślenia. (3) Osiągnięta w wyniku terapii poprawa okazuje się najbardziej trwała w wówczas, gdy człowiek przypisuje ją nie przebytemu programowi oddziaływań, ale czynnikom o charakterze wewnętrznym, które pozostają w zasięgu jego kontroli. MPS 225.

myers-david-psychologia-spolecznaWe współczesnych poglądach na podobieństwa i różnice zachodzące między ludźmi wyodrębniły się dwa podejścia poznawcze: ewolucyjne, w którym podkreśla się to, co wspólne dla wszystkich, i kulturowe, w którym nacisk kładzie się na to, co odmienne. Prawie wszyscy zgadzają się, że wkład obu w rozszerzenie naszej wiedzy o człowieku jest równie istotny. W genach zawarty jest projekt budowy ludzkiego mózgu, organu posiadającego niezwykłe właściwości adaptacyjne. Spełnia on funkcję komputerowego hard drive’u, do którego trafia kulturowy software. Psychologowie o orientacji ewolucyjnej utrzymują, że natura człowieka ukształtowana na zasadzie doboru naturalnego ma charakter uniwersalny. Przyroda sprzyja utrzymaniu tych tendencji w zachowaniu, które wyzwalane przez bodźce środowiska służą przetrwaniu i rozprzestrzenianiu materiału genetycznego (geny osobników nieprzejawiających zachowań podyktowanych biologicznym „interesem” są prawdopodobnie mniej licznie reprezentowane we współczesnej populacji). MPS 230.


Chociaż przeżycie w tak różnorodnych środowiskach występujących na kuli ziemskiej, od skutej lodem Arktyki po równikową dżunglę, wymaga adaptacji, to niezależnie od miejsca zamieszkania wszyscy ludzie mają do wypełnienia takie same zadania społeczne. Należą do nich znalezienie partnera i ustalenie zasad współżycia. Nasze problemy są „stare jak świat” i dlatego radzimy sobie z nimi za pomocą takich samych, dziedziczonych zachowań i emocji. Jako przedstawicieli jednego gatunku łączy nas więcej podobieństw, aniżeli dzieli różnic. Potwierdzają to również badania międzykulturowe, które ujawniają „podstawową wspólnotę” pod przykrywką „różnic kulturowych”. MPS 238-239.

Natura ludzka nie jest biologicznie daną wrodzoną i niezmienną sumą wszelkich popędów ani tez nie jest bezdusznym odbiciem wzorów kulturowych, do których gładko się adaptuje; jest wytworem ludzkiej ewolucji, lecz rządzą nią także określone mechanizmy i prawa. Pewne czynniki są w niej trwale i niezmienne; są nimi konieczność zaspokojenia fizjologicznie uwarunkowanych popędów i potrzeba unikania izolacji i moralnego osamotnienia. FUW 38.

Bibliografia: wykaz skrótów

 

Polecana Lektura:

Wojciszke - Psychologia społeczna
Bohdan Wojciszke
Psychologia społeczna
Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR
Warszawa 2013
ISBN: 978-83-7383-453-8

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *