O poczuciu wyższości, narcyzmie kolektywnym i nacjonalizmie

Wojciszke - Psychologia społecznaJednym z wymiarów tożsamości jest poczucie wyższości, czyli przekonanie, że grupa własna jest lepsza od innych. Teoria tożsamości społecznej zakłada, że takie przekonanie jest niemal automatyczną konsekwencją podziału świata społecznego na swoich i obcych w połączeniu z powszechną tendencją do dowartościowania siebie. Krańcowe poczucie wyższości pozostaje charakterystyczne dla nacjonalizmu, a także narcyzmu kolektywnego. Agnieszka Golec de Zavala i współpracownicy zdefiniowali narcyzm kolektywny jako podbudowane silnymi emocjami, a nierealistyczne przekonanie o wielkości i wybitności własnej grupy, na przykład narodowej lub rasowej. Keep Reading →

Leon Festinger, Teoria dysonansu poznawczego (Podsumowanie)

festinger-leon-teoria-dysonansu-poznawczegoU podstaw tej teorii leży przekonanie, że organizm ludzki usiłuje ustanowić wewnętrzną harmonię, spójność lub zgodność między swoimi opiniami, postawami, wiedzą i wartościami. Oznacza to, że istnieje tendencja do osiągania konsonansu między aktami poznania. Aby w jakiś sposób przedstawić to pojęcie bardziej precyzyjnie, wyobrażam sobie, że procesy poznawcze da się podzielić na elementy, a przynajmniej na zbiory elementów. Przyjąłem następujące teoretyczne założenia dotyczące relacji między tymi elementami poznawczymi:     Keep Reading →

Jak polubić to, co przykre i nieuchronne (ciekawe eksperymenty)

Elliot Aronson, Człowiek istota społecznaGeorge Bernard Shaw cierpiał z powodu alkoholizmu swego ojca, lecz starał się tym nie przejmować. Kiedyś napisał: „Jeśli nie możesz się pozbyć rodzinnego upiora, możesz jeszcze kazać mu tańczyć”. W pewnym sensie teoria dysonansu poznawczego opisuje, w jaki sposób zmuszają do tańca swoje upiory – jak próbują pogodzić się z nieprzyjemnymi faktami. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, które są zarówno przykre, jak i nieuchronne. Ludziom pozostaje wtedy jedynie poznawcze minimalizowaniem przykrości związanych z daną sytuacją. Keep Reading →

O dysonansie poznawczym (Philip G. Zimbardo, Robert L. Johnson, Vivian McCann, Psychologia. Kluczowe koncepcje, t. 5, Człowiek i jego środowisko)

Psychologia. Kluczowe koncepcje 5Atrakcyjność a dysonans

Semper Fidelis (zawsze wierni) – głosi motto korpusu amerykańskiej piechoty morskiej. Jeśli weźmie się pod uwagę przykre doświadczenia, które ludzie muszą znieść, aby stać się żołnierzami piechoty morskiej (wyczerpujące ćwiczenia fizyczne, niedosypianie, brak prywatności, krzyki przełożonych, kary za drobne przekroczenia regulaminu), to może wydawać się czymś niezwykłym, że u rekrutów rozwija się z reguły tak duża lojalność wobec tej organizacji. To samo dotyczy bardziej trwałej lojalności wobec korporacji praktykującej otrzęsiny, niż wobec tych organizacji studenckich, w których taki rytuał nie obowiązuje. Niewątpliwie działają tu jakieś bardzo atrakcyjne i interesujące siły.     Keep Reading →

David G. Myers, Psychologia

myers-david-g-psychologia

Celem książki jest ukazanie, w jaki sposób badacze psychologii rozpatrują konkurencyjne poglądy i idee – w jaki sposób opisują i wyjaśniają zdarzenia z własnego życia. Autor we wprowadzeniu pisze: „Psychologia jest nie tylko zbiorem informacji, ale przede wszystkim sposobem stawiania pytań i odpowiedzi na nie. Jako nauka psychologia rozpatruje opinie i ocenia poglądy, posługując się dokładną obserwacją i ścisłą analizą. Dążąc do opisu i wyjaśnienia głównie natury człowieka, wiedza psychologiczna przyjmuje domniemania i prawdopodobnie brzmiące hipotezy, które poddaje weryfikacji. Moim celem jest zatem nie tylko przedstawienie w tej książce wyników, ale również pokazanie jak toczy się gra. Keep Reading →

Leon Festinger, Teoria dysonansu poznawczego

festinger-leon-teoria-dysonansu-poznawczegoKluczowa koncepcja w psychologii społecznej! Zakłada, że rozbieżność między przekonaniami, postawami a zachowaniem tworzy motywacyjny stan dysonansu, który skłania nas do zmiany elementów pozostających w sprzeczności. Redukcja dysonansu może nastąpić przez zmianę dotychczasowych przekonań lub przez taką reinterpretację sytuacji, która pozwoli np. odrzucić otrzymaną informację lub uznać ją za pozornie tylko sprzeczną z kwestionowanym przekonaniem. Praca Festingera nadal jest źródłem wielu inspiracji i odwołań.     Keep Reading →

Dysonans poznawczy (pojęcie)

Dysonans poznawczy (cognitive dissonanse) – stan napięcia, który występuje wtedy, gdy dana osoba posiada jednocześnie dwa elementy poznawcze (idee, postawy, przekonania, opinie), które są psychologicznie niezgodne ze sobą. ACI 417.     Keep Reading →

David G. Myers: Psychologia społeczna

myers-david-psychologia-spolecznaKsiążka Davida G. Myersa Psychologia społeczna podzielona jest na trzy części, z których każda opisuje dane zachowania społeczne. Część pierwsza poświęcona jest myśleniu społecznemu. Część druga analizuje problem wpływów społecznych. Dowiadując się o konformizmie, perswazji i interakcjach grupowych, możemy lepiej rozpoznawać subtelne formy nacisku społecznego. Część trzecia wskazuje, w jaki sposób znajdują wyraz na poziomie postaw i zachowań stosunki społeczne.     Keep Reading →

Atrybucja (pojęcie)

Atrybucja (attribution) – przypisywanie przyczyn jakiemuś zachowaniu, bądź percepcja lub wnioskowanie o przyczynach zachowania, np. upatrywanie ich w osobistych predyspozycjach oraz czynnikach zewnętrznych. Termin wprowadzony w takim właśnie sensie w 1958 przez amerykańskiego psychologa austriackiego pochodzenia Fritza Heidera (1896-1988). CS 54.     Keep Reading →