Richard E. Nisbett, Geografia myślenia. Dlaczego ludzie Wschodu i Zachodu myślą inaczej?

nisbett-richard-geografia-mysleniaRichard Nisbett w Geografii myślenia metodycznie, inteligentnie i sugestywnie przekonuje, że to, jak myślimy i kim jesteśmy, zależy w dużo większym stopniu od czynników zewnętrznych – takich jak miejsce, w którym się rodzimy i wychowujemy – niż dotąd sądziliśmy. Mówiąc krótko, geografia ma większy wpływ na nasze rozumowanie, odczuwanie i konstruowanie sensów życia niż nasze własne wysiłki czy wola. Z tego też powodu to, co dla człowieka Zachodu wydaje się czymś logicznym i oczywistym, dla przedstawiciela kultury Wschodu może uchodzić za coś kuriozalnego lub nonsensownego – i vice versa. Keep Reading →

Roy F. Baumeister, Zwierzę kulturowe. Między naturą a kulturą

baumeister-zwierze-kulturowePsychika człowieka to nie jest przypadkowy zbiór funkcjonujących niezależnie od siebie części. Może została zaprojektowana w jakimś szczególnym celu? Procesy wewnętrzne służą funkcjom interper-sonalnym. To, co dzieje się wewnątrz umysłu człowieka, ma ułatwiać związki określonego rodzaju – dokładnie takie, jakie właśnie tworzą ludzie.

Większość liczących się teorii psycho-logicznego funkcjonowania człowieka nawiązuje do dwóch dużych przyczyn: natury i kultury. Wykonałem zwyczajowy ukłon w ich stronę, ale jednocześnie zacząłem też dostrzegać, że standardowy sposób mówienia o nich zawiera istotne błędy. W końcu przyszedł mi do głowy motyw przewodni książki: natura stworzyła nas do kultury. Selekcja naturalna zaprojektowała psychikę człowieka w taki sposób, aby umożliwić mu przynależność do kultury.     Keep Reading →

Leon Festinger, Teoria dysonansu poznawczego (Podsumowanie)

festinger-leon-teoria-dysonansu-poznawczegoU podstaw tej teorii leży przekonanie, że organizm ludzki usiłuje ustanowić wewnętrzną harmonię, spójność lub zgodność między swoimi opiniami, postawami, wiedzą i wartościami. Oznacza to, że istnieje tendencja do osiągania konsonansu między aktami poznania. Aby w jakiś sposób przedstawić to pojęcie bardziej precyzyjnie, wyobrażam sobie, że procesy poznawcze da się podzielić na elementy, a przynajmniej na zbiory elementów. Przyjąłem następujące teoretyczne założenia dotyczące relacji między tymi elementami poznawczymi:     Keep Reading →

O dysonansie poznawczym (Philip G. Zimbardo, Robert L. Johnson, Vivian McCann, Psychologia. Kluczowe koncepcje, t. 5, Człowiek i jego środowisko)

Psychologia. Kluczowe koncepcje 5Atrakcyjność a dysonans

Semper Fidelis (zawsze wierni) – głosi motto korpusu amerykańskiej piechoty morskiej. Jeśli weźmie się pod uwagę przykre doświadczenia, które ludzie muszą znieść, aby stać się żołnierzami piechoty morskiej (wyczerpujące ćwiczenia fizyczne, niedosypianie, brak prywatności, krzyki przełożonych, kary za drobne przekroczenia regulaminu), to może wydawać się czymś niezwykłym, że u rekrutów rozwija się z reguły tak duża lojalność wobec tej organizacji. To samo dotyczy bardziej trwałej lojalności wobec korporacji praktykującej otrzęsiny, niż wobec tych organizacji studenckich, w których taki rytuał nie obowiązuje. Niewątpliwie działają tu jakieś bardzo atrakcyjne i interesujące siły.     Keep Reading →

David G. Myers, Psychologia

myers-david-g-psychologia

Celem książki jest ukazanie, w jaki sposób badacze psychologii rozpatrują konkurencyjne poglądy i idee – w jaki sposób opisują i wyjaśniają zdarzenia z własnego życia. Autor we wprowadzeniu pisze: „Psychologia jest nie tylko zbiorem informacji, ale przede wszystkim sposobem stawiania pytań i odpowiedzi na nie. Jako nauka psychologia rozpatruje opinie i ocenia poglądy, posługując się dokładną obserwacją i ścisłą analizą. Dążąc do opisu i wyjaśnienia głównie natury człowieka, wiedza psychologiczna przyjmuje domniemania i prawdopodobnie brzmiące hipotezy, które poddaje weryfikacji. Moim celem jest zatem nie tylko przedstawienie w tej książce wyników, ale również pokazanie jak toczy się gra. Keep Reading →

Leon Festinger, Teoria dysonansu poznawczego

festinger-leon-teoria-dysonansu-poznawczegoKluczowa koncepcja w psychologii społecznej! Zakłada, że rozbieżność między przekonaniami, postawami a zachowaniem tworzy motywacyjny stan dysonansu, który skłania nas do zmiany elementów pozostających w sprzeczności. Redukcja dysonansu może nastąpić przez zmianę dotychczasowych przekonań lub przez taką reinterpretację sytuacji, która pozwoli np. odrzucić otrzymaną informację lub uznać ją za pozornie tylko sprzeczną z kwestionowanym przekonaniem. Praca Festingera nadal jest źródłem wielu inspiracji i odwołań.     Keep Reading →

Dysonans poznawczy (pojęcie)

Dysonans poznawczy (cognitive dissonanse) – stan napięcia, który występuje wtedy, gdy dana osoba posiada jednocześnie dwa elementy poznawcze (idee, postawy, przekonania, opinie), które są psychologicznie niezgodne ze sobą. ACI 417.     Keep Reading →

Błąd atrybucji (pojęcie)

Błąd atrybucji [attribution bias] – każde systemowe zniekształcenie przy przypisywaniu przyczyn różnym zachowaniom lub wnioskowaniu o przyczynach jakiegoś zachowania. Najważniejszymi błędami atrybucji, jakie dotąd odkryto, są asymetria aktor-obserwator, zaniedbywanie miarodajności, podstawowy błąd atrybucji, inklinacja pozytywna (1), egotyzm atrybucyjny. Zob. też atrybucja, teoria atrybucji, podstawowy błąd atrybucji. CS 75.     Keep Reading →