Roy F. Baumeister, Zwierzę kulturowe. Między naturą a kulturą

baumeister-zwierze-kulturowePsychika człowieka to nie jest przypadkowy zbiór funkcjonujących niezależnie od siebie części. Może została zaprojektowana w jakimś szczególnym celu? Procesy wewnętrzne służą funkcjom interper-sonalnym. To, co dzieje się wewnątrz umysłu człowieka, ma ułatwiać związki określonego rodzaju – dokładnie takie, jakie właśnie tworzą ludzie.

Większość liczących się teorii psycho-logicznego funkcjonowania człowieka nawiązuje do dwóch dużych przyczyn: natury i kultury. Wykonałem zwyczajowy ukłon w ich stronę, ale jednocześnie zacząłem też dostrzegać, że standardowy sposób mówienia o nich zawiera istotne błędy. W końcu przyszedł mi do głowy motyw przewodni książki: natura stworzyła nas do kultury. Selekcja naturalna zaprojektowała psychikę człowieka w taki sposób, aby umożliwić mu przynależność do kultury.     Keep Reading →

Leon Festinger, Teoria dysonansu poznawczego (Podsumowanie)

festinger-leon-teoria-dysonansu-poznawczegoU podstaw tej teorii leży przekonanie, że organizm ludzki usiłuje ustanowić wewnętrzną harmonię, spójność lub zgodność między swoimi opiniami, postawami, wiedzą i wartościami. Oznacza to, że istnieje tendencja do osiągania konsonansu między aktami poznania. Aby w jakiś sposób przedstawić to pojęcie bardziej precyzyjnie, wyobrażam sobie, że procesy poznawcze da się podzielić na elementy, a przynajmniej na zbiory elementów. Przyjąłem następujące teoretyczne założenia dotyczące relacji między tymi elementami poznawczymi:     Keep Reading →

Jak polubić to, co przykre i nieuchronne (ciekawe eksperymenty)

Elliot Aronson, Człowiek istota społecznaGeorge Bernard Shaw cierpiał z powodu alkoholizmu swego ojca, lecz starał się tym nie przejmować. Kiedyś napisał: „Jeśli nie możesz się pozbyć rodzinnego upiora, możesz jeszcze kazać mu tańczyć”. W pewnym sensie teoria dysonansu poznawczego opisuje, w jaki sposób zmuszają do tańca swoje upiory – jak próbują pogodzić się z nieprzyjemnymi faktami. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, które są zarówno przykre, jak i nieuchronne. Ludziom pozostaje wtedy jedynie poznawcze minimalizowaniem przykrości związanych z daną sytuacją. Keep Reading →

Erich Fromm, Niech się stanie człowiek. Z psychologii etyki

fromm-erich-niech-sie-stanie-czlowiek-z-psychologii-etykiNiech się stanie człowiek Ericha Fromma pod wieloma względami jest kontynuacją i uzupełnieniem problematyki zawartej w jego najbardziej znanej w Polsce książce Ucieczka od wolności. Ukazuje psychologiczne konsekwencje wyborów moralnych, ich wpływ na zdrowie psychiczne człowieka. Życie zostało uznane za najtrudniejszą ze wszystkich sztuk, zatem imperatyw życia mądrego, dobrego, moralnie szczęśliwego, uczynił Fromm głównym przesłaniem pracy.
(Nota wydawcy)

Keep Reading →

Uzasadnianie okrucieństwa jako efekt redukcji dysonansu poznawczego (ciekawe eksperymenty)

Aronson - Człowiek istota społecznaJeśli chcemy mierzyć zmianę postaw pod wpływem dysonansu poznawczego, musimy wiedzieć, jakie były te postawy przed zdarzeniem wzbudzającym dysonans. Taką postawę wzbudzili w swym eksperymencie Keith Davis i Edward Jones. Namawiali oni studentów, by zgłaszali się na ochotnika do pomocy w eksperymencie: udział każdego z badanych polegał na tym, że obserwował rozmowę przeprowadzaną z innym studentem, a następnie, na podstawie tej obserwacji, mówił temu studentowi, że uważa go za faceta płytkiego, nudnego i niezasługującego na zaufanie. Głównym rezultatem, jaki uzyskano w tym eksperymencie, było stwierdzenie, że badanym, którzy zgłosili się ochotniczo do tego zadania, udało się przekonać samych siebie, iż nie lubią ofiary swojego okrucieństwa. Keep Reading →

Redukcja dysonansu podecyzyjnego (ciekawe eksperymenty)

Aronson - Człowiek istota społecznaWystępując w roli ankietera przeprowadzającego badania rynku, Jack Brehm pokazał każdej z kilku kobiet osiem różnych urządzeń (opiekacze do chleba, elektryczny ekspres do kawy, ruszt do zapiekania kanapek itp.) i prosił o ocenę subiektywnej atrakcyjności każdego z nich. Każdej z kobiet mówiono, że w nagrodę otrzyma jeden z nich – i pozwalano jej wybrać jeden z dwóch produktów, które poprzednio uznały za równo atrakcyjne. Gdy już wybrała któreś urządzenie, pakowano je i wręczano jej. Po kilku minutach proszono osobę badaną, aby jeszcze raz oceniła te produkty. Keep Reading →

Redukcja dysonansu a zachowania racjonalne (ciekawe eksperymenty)

Aronson - Człowiek istota społecznaZachowanie mające na celu redukcję dysonansu określiłem jako „irracjonalne”. Rozumiem przez to, że często jest ono nieprzystosowawcze, w tym sensie, że może przeszkodzić człowiekowi w poznaniu ważnych faktów lub w znalezieniu rzeczywistych rozwiązań własnych problemów. Zarazem zachowanie takie służy pewnemu celowi, a mianowicie obronie ego: redukując dysonans, utrzymujemy dodatnie wyobrażenie o sobie samych – wyobrażenie, zgodnie z którym jesteśmy dobrymi, inteligentnymi czy wartościowymi ludźmi. I znowu, chociaż zachowanie służące obronie ego można uznać za użyteczne, to jednak może mieć ono katastroficzne konsekwencje.     Keep Reading →

O dysonansie poznawczym (Philip G. Zimbardo, Robert L. Johnson, Vivian McCann, Psychologia. Kluczowe koncepcje, t. 5, Człowiek i jego środowisko)

Psychologia. Kluczowe koncepcje 5Atrakcyjność a dysonans

Semper Fidelis (zawsze wierni) – głosi motto korpusu amerykańskiej piechoty morskiej. Jeśli weźmie się pod uwagę przykre doświadczenia, które ludzie muszą znieść, aby stać się żołnierzami piechoty morskiej (wyczerpujące ćwiczenia fizyczne, niedosypianie, brak prywatności, krzyki przełożonych, kary za drobne przekroczenia regulaminu), to może wydawać się czymś niezwykłym, że u rekrutów rozwija się z reguły tak duża lojalność wobec tej organizacji. To samo dotyczy bardziej trwałej lojalności wobec korporacji praktykującej otrzęsiny, niż wobec tych organizacji studenckich, w których taki rytuał nie obowiązuje. Niewątpliwie działają tu jakieś bardzo atrakcyjne i interesujące siły.     Keep Reading →

Uprzedzenia wobec osób z nadwagą (ciekawe eksperymenty)

myers-david-psychologia-spolecznaPsychologowie społeczni Mark Snyder i Julie Haugen poprosili 76 studentów z University of Minnesota o przeprowadzenie przyjacielskiej rozmowy z którąś z 76 wytypowanych do badania studentek. Przed rozmową pokazywali im zdjęcie, które w połowie przypadków przedstawiało osobę szczupłą, a w połowie otyłą. W rzeczywistości każdy badany rozmawiał z partnerką o normalnej tuszy. W jednym z etapów eksperymentu studenci otrzymali zadanie wyrobienia sobie na podstawie konwersacji zdania na temat cech osobowych kobiety po drugiej stronie aparatu. Keep Reading →

Leon Festinger, Teoria dysonansu poznawczego

festinger-leon-teoria-dysonansu-poznawczegoKluczowa koncepcja w psychologii społecznej! Zakłada, że rozbieżność między przekonaniami, postawami a zachowaniem tworzy motywacyjny stan dysonansu, który skłania nas do zmiany elementów pozostających w sprzeczności. Redukcja dysonansu może nastąpić przez zmianę dotychczasowych przekonań lub przez taką reinterpretację sytuacji, która pozwoli np. odrzucić otrzymaną informację lub uznać ją za pozornie tylko sprzeczną z kwestionowanym przekonaniem. Praca Festingera nadal jest źródłem wielu inspiracji i odwołań.     Keep Reading →