Zaburzenie osobowości z pogranicza (pojęcie)

Zaburzenie osobowości z pogranicza nie jest powszechnie znane po części dlatego, że rozpoznanie to pozostaje wciąż stosunkowo nowe. Przez lata słowo „pogranicze” służyło jako uniwersalna kategoria skupiająca pacjentów, których objawy nie pasowały do bardziej ugruntowanych diagnoz. Osoby określane mianem „z pogranicza” zdawały się bardziej chore od neurotyków (cierpiących na ostre zaburzenia lękowe na gruncie konfliktów emocjonalnych), lecz mniej chore od psychotyków (którzy nie są w stanie normalnie funkcjonować ze względu na oderwanie od rzeczywistości). BPD (Borderline Personality Disorder) współwystępuje też i graniczy z innymi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak: depresja, zaburzenia lękowe, zaburzenie dwubiegunowe (maniakalno-depresyjne), schizofrenia, zaburzenie somatyzacyjne (hipochondria), dysocjacyjne zaburzenie osobowości (osobowość wieloraka), zespół nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD), zaburzenie stresowe pourazowe, alkoholizm, zażywanie narkotyków (w tym uzależnienie od nikotyny), zaburzenia odżywiania, fobie, zaburzenie obsesyjno-kompulsywne, histeria, socjopatia i inne zaburzenia osobowości. KSN 22.     Keep Reading →

ABC (pojęcie)

ABC (skr.)
1. Model stosowany w terapii racjonalno-emotywno-behawioralnej (REBT) do analizowania problemów klienta w kategoriach: A – zdarzenie aktywizujące, B – przekonania wartościujące, C – konsekwencje behawioralne i emocjonalne. Czasem rozszerza się ten model do postaci ABCDE, dodając: D – rozważania racjonalne, E – efekty zastosowania racjonalnego myślenia. 2. Skrótowy zapis sekwencji efektów w terapii behawioralnej: efekt, zachowanie, konsekwencja. CS 1-2.     Keep Reading →

Technika odmowa-wycofanie (technika drzwiami w twarz)

Technika drzwi zatrzaśniętych przed nosem (door-in-the face technique) – technika wywoływania uległości polegająca na wysuwaniu bardzo znaczącego wstępnego żądania, które na pewno zostanie odrzucone, a potem mniej znaczącego żądania. Została przedstawiona w 1975 przez amerykańskiego psychologa społecznego Roberta Beno Cialdiniego (ur. 1945) i jego kolegów. Przeprowadzili oni eksperyment, w którym studentów na kampusie proszono o to, by przez następne dwa lata pracowali po dwie godziny tygodniowo jako wolontariusze-opiekunowie w domu poprawczym. Nikt się nie zgodził, ale kiedy ich zapytano, czy byliby skłonni jednorazowo towarzyszyć grupie młodocianych z domu poprawczego podczas wycieczki do zoo, przystało na to 50%, w porównaniu z 17% wśród tych, którzy usłyszeli tylko tę drugą, mniejszą prośbę. Inaczej technika „odmowa, a potem wycofanie”. Zob. też technika stopy w drzwiach, technika nisko rzuconej piłki. CS 743.

Keep Reading →

Reguła wzajemności

Reguła wzajemności – jedna z najbardziej rozpowszechnionych reguł postępowania w znanych nam kulturach. Wymaga ona od człowieka, by za otrzymane od kogoś dobro odwdzięczył się w podobny sposób. CWW 73.

Reguła wzajemności – sprawia, że czujemy się zobligowani do odwzajemniania wyświadczonych nam przysług. CMW 16. Keep Reading →

Ja (pojęcie)

Obraz siebie (self-image) – wyobrażenie czy koncepcja na swój temat. Subiektywne wyobrażenie siebie. Inaczej: struktura ja. CS 456.

Schematy „ja” – przekonania na temat tego, kim jesteśmy, sterujące i sprawujące kontrolę nad procesami przetwarzana informacji o własnej osobie. MPS 56.

Efekt samoodnoszenia – tendencja do szybszego przetwarzania i lepszego zapamiętywania informacji mających związek z naszą osobą. MPS 56.

Keep Reading →

Id (Es, „to”, „ono”)

Id (id)w psychoanalizie jeden z trzech komponentów ludzkiego aparatu psychicznego w drugim sformułowaniu teorii Sigmunda Freuda (1856-1939), po zastąpieniu przez niego w 1920 topografii nieświadomość – przedświadomość – świadomość  modelem strukturalnym id – ego – superego. Rezerwuar energii wywodzącej się z popędów (3), rządzący się zasadą przyjemności. Jego treści są nieświadome (1), niektóre wrodzone, inne pochodzące z doświadczenia, ale niedostępne wskutek wyparcia. Pozostaje w stałym konflikcie z ego i superego, które wywodzą się z niego w procesie rozwoju. Keep Reading →

Efekt potwierdzania (pojęcie)

Psychologia. Kluczowe koncepcje 1Szczególnie częstym przejawem tendencyjności w myśleniu jest efekt potwierdzania, właściwa wszystkich ludziom skłonność do zapamiętywania zdarzeń, które potwierdzają nasze przekonania i do ignorowania dowodów zaprzeczających im. Efekt potwierdzania wyjaśnia, dlaczego zwolennicy astrologii zapamiętują te przepowiednie, które wydają się trafne, zapominają zaś o tych błędnych. Efekt potwierdzania wyjaśnia także, dlaczego hazardziści lepiej zapamiętują swoje wygrane niż przegrane. Keep Reading →