Efekt Ascha

Efekt Ascha – forma konformizmu, w której większość grupy wpływa na formułowane przez jednostkę oceny niejednoznacznych bodźców, takich jak różne długości odcinków. PKK V 38. Philip G. Zimbardo, Robert L. Johnson, Vivian McCann, Psychologia. Kluczowe koncepcje, t. 5. Człowiek i jego środowisko

W różnych eksperymentach wchodzących w skład tego programu badawczego od 50 do 80% uczestników dostosowało się przynajmniej raz do fałszywych ocen większości; trzecia część uczestników uległa błędnym ocenom większości co najmniej w połowie prób krytycznych. Nacisk na dostosowanie się do normy grupowej brał górę nad naciskiem, by wierzyć w to, o czym własne oczy i mózg informują umysł. Psycholodzy społeczni nazwali to zjawisko efektem Ascha – jest to wpływ większości grupy na oceny jednostki. Efekt Ascha stał się klasyczną ilustracją konformizmu – skłonność ludzi do przyjmowania zachowań i opinii prezentowanych przez innych członków grupy. Mimo że osoby badane oceniały materiały realne, a nie jedynie osobiste opinie, to jednak większość, zachowując się konformistycznie, uległa naciskom.
Jednocześnie powinniśmy zdawać sobie sprawę z tego, że chociaż efekt Ascha jest tak silny, nie każdego zmusza do podporządkowania się. Badacze konformizmu regularnie stwierdzają, że istnieją jednostki „niezależne”, które są zaniepokojone lub nawet przerażone, gdy okazuje się, iż nie zgadzają się z większością, niemniej jednak nie poddają się i „mówią to, co widzą” – a nawet do tego stopnia dbają o swą niezależność, że rozmyślnie podają złą odpowiedź, gdy grupa podaje poprawną. Najczęściej większość badanych dostosowuje się, ulega i rezygnuje z osobistych standardów na rzecz standardów grupowych. PKK V 38.

Andrew M. Colman, Słownik psychologiiEksperyment Ascha (Asch experiment) – klasyczny eksperyment, a właściwie seria eksperymentów dotyczących konformizmu, przeprowadzonych w 1951 przez amerykańskiego fizjologa polskiego pochodzenia, Salomona Elliota Ascha (1907-1996), a następnie wykorzystywany przez wielu badaczy. Grupę osób (w oryginalnych eksperymentach Ascha zwykle 7-9) sadzano wokół stołu i mówiono im, że będą brać udział w eksperymencie badającym rozróżnianie wzrokowe. Pokazywano 18 par kart i za każdym razem trzeba było kolejno mówić na głos, które z trzech linii na jednej karcie są tej samej długości, jak linia wzorcowa na drugiej karcie. Specjalnie wybrano takie proste zadanie, aby u osoby testowanej indywidualnie (bez nacisku grupy) prawdopodobieństwo popełnienia błędu było bliskie zeru. Jednakże w grupie tylko jedna osoba była rzeczywiście badana, sadzano ją przeważnie na końcu rzędu, musiała więc wygłosić swój sąd po wysłuchaniu sądów poprzedników. Pozostałe osoby pouczono, aby w 12 przypadkach na 18 podawały nieprawidłową odpowiedź. Ok. 37% sądów miało charakter konformistyczny – osoba badana powtarzała nieprawidłowe sądy większości. Eksperyment był stresujący dla osób, które zachowały niezależność, a konformizm wzrastał, wraz ze wzrostem liczebności większości, lecz jedynie do momentu, gdy wynosiła ona 3 do 1. Od tego momentu nie było widać wzrostu konformizmu. CS 184-185.




Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *