Przywiązanie (pojęcie)

Przywiązanie – trwały społeczno-emocjonalny związek między dzieckiem a rodzicem lub innym stałym opiekunem. PKK I 178.    

Trzy style przywiązania w bliskich związkach:
styl bezpieczny – z łatwością zbliżam się do ludzi i nie sprawia mi kłopotu ani bycie uzależnionym od innych, ani ich uzależnienie ode mnie. Rzadko martwię się tym, że inni mnie opuszczą lub że ktoś się za bardzo do mnie zbliży.
styl nerwowy – inni ludzie z oporami zbliżają się do mnie na tyle, na ile bym chciał. Często martwię się, że moja partnerka nie kocha mnie naprawdę i że nie zechce ze mną zostać. Chciałbym się całkowicie zlać w jedno z ukochaną osobą i to czasami odstrasza ode mnie potencjalne partnerki.
styl unikowy – czuję się nieco skrępowany z innymi, trudno mi całkowicie ludziom zaufać lub pozwolić sobie samemu, żeby się od kogoś uzależnić. Robię się nerwowy, gdy ktoś za bardzo się do mnie zbliży, a moje partnerki często domagają się, abym zwierzał się bardziej, niż mam na to ochotę. WPS 333.

Philip G. Zimbardo, Robert L. Johnson, Vivian McCann: Psychologia. Kluczowe koncepcje, t. 1. Podstawy psychologiiPrzywiązanie bezpieczne – styl przywiązania dzieci, które są odprężone i czują się komfortowo w obecności opiekunów, jednocześnie są tolerancyjne wobec obcych osób i nowych doświadczeń – w przeciwieństwie do dzieci z przywiązaniem przy braku poczucia bezpieczeństwa. PKK I 179.

Lękowo-ambiwalentny styl przywiązania – jeden z dwóch podstawowych wzorców reakcji obserwowany u dzieci z przywiązaniem bez poczucia bezpieczeństwa – dziecko dąży do kontaktu z opiekunem, okazując nadmierne zaniepokojenie po rozdzieleniu z nim i trudności w uspokojeniu po jego powrocie. PKK I 180.

Styl unikania w przywiązaniu – jeden z dwóch podstawowych wzorców reakcji obserwowany u dzieci z przywiązaniem bez poczucia bezpieczeństwa – dziecko nie wykazuje specjalnego zainteresowania kontaktem z opiekunem, nie przejawia zbytniego zaniepokojenia z powodu rozdzielenia z nim, ani radości po ponownym zbliżeniu. PKK I 180.

Wdrukowanie – prymitywna forma uczenia się, dzięki której niektóre młode zwierzęta podążają za pierwszym zobaczonym lub usłyszanym poruszającym się obiektem i przejawiają przywiązanie do niego. PKK I 178.

Lęk separacyjny Powszechny wzorzec zaniepokojenia dostrzegany u małych dzieci w momencie oddzielenia od opiekuna. PKK I 180.

Bohdan Wojciszke: Psychologia społecznaPierwowzorem przywiązania jest stosunek małego dziecka do matki czy innej opiekującej się nim na stałe osoby. U małych dzieci obserwuje się bardzo charakterystyczną kolejność reakcji na rozłączenie z matką. W pierwszej fazie jest to protest wyrażający się płaczem, aktywnym jej poszukiwaniem i oporem przeciwko próbom niesienia ukojenia przez inne osoby. Potem pojawia się rozpacz znajdująca wyraz w biernej rezygnacji połączonej z głuchym, dojmującym smutkiem. Wreszcie następuje faza negacji przywiązania wyrażająca się paradoksalnym ignorowaniem matki i jej unikaniem, kiedy już się na powrót pojawi. Duża stałość tego ciągu reakcji u różnych dzieci, a także fakt, że przynajmniej dwie pierwsze jego fazy obserwowane są także u dzieci małp, skłoniła badaczy do twierdzenia, że przywiązanie emocjonalne stanowi wrodzony system reakcji. Ten behawioralny system przywiązania przekłada się na dążenie do fizycznej bliskości z opiekunem oraz do poszukiwania jego ochrony i opieki i jest systemem reakcji wzbudzanych u dziecka przez zagrożenie separacją (oddzieleniem od opiekuna), a także wszelkie inne zagrożenia. Funkcją systemu przywiązania pozostaje więc ochrona dziecka przed separacją i innymi niebezpieczeństwami groźnymi dla jego przetrwania.
W okresie pierwotnego przywiązania małe dziecko wykształca też wiedzę o relacji z opiekunem i obu jej uczestnikach. Bowlby nazywa tę nie do końca uświadamianą wiedzę modelami roboczymi – w sensie zarówno ich otwarcia i podatności na zmiany, jak i spełniania funkcji instrumentu regulującego stosunki z opiekunem. Roboczy model opiekuna dotyczy jego gotowości do reagowania na dziecięcą potrzebę wsparcie i ochronę (a więc tego, czy opiekun zapewnia poczucie bezpieczeństwa). Roboczy model siebie obejmuje zdolność radzenia sobie z zagrożeniami oraz to, czy jest się dla innych kimś, komu takie wsparcie jest udzielane. Modele robocze odnoszą się pierwotnie do relacji dziecko-opiekun, ale są bezwiednie poszerzane na inne relacje społeczne. Choć mogą ulegać przemianom w miarę upływu czasu, wykształcone we wczesnym dzieciństwie modele zwykle stają się bezwiednymi oczekiwaniami i pierwowzorem dla bliskich relacji nawiązywanych w późniejszym, także dorosłym życiu. WPS 332.

Pokaźna liczba badań nad przywiązaniem ma ścisły związek z pierwszym etapem jednej z najważniejszych, obejmujących cały cykl życia, teorii rozwoju. Jej autor, Erik Erikson (1902-1994) był jednym z wybitnych psychoanalityków, którzy twierdzili, że krocząc przez życie tworzymy, na poziomie nieświadomości, podstawowe przekonania na temat własnej osoby i naszych relacji ze światem społecznym. Te podstawowe przekonania wpływają następnie na nasz rozwój poprzez wybory, jakich dokonujemy w związkach z innymi. Ponadto Erikson był zdanie, że każde z tych podstawowych przekonań wynika z kryzysu (który może być pomyślnie przezwyciężony lub pozostać nierozwiązany) w krytycznym momencie rozwoju. Dlatego też każdy z ośmiu etapów  swojej teorii rozwoju opisywał jako wybór między dwoma sprzecznymi przekonaniami, takimi jak np. ufność versus nieufność – wybór będący pierwszym w życiu problemem rozwojowym. PKK I 182.



Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.