Moustafa Safouan: Cztery lekcje psychoanalizy. Metoda Lacana

Moustafa Safouan: Cztery lekcje psychoanalizy. Metoda LacanaKiedy wpada mi w ręce kolejna książka na temat myśli Jacquesa Lacana, jestem jednocześnie podekscytowany i zdystansowany. Podekscytowany, bo mam nadzieję, że dowiem się czegoś nowego o ludzkiej psychice – a niektóre koncepcje Lacana wydają mi się naprawdę odkrywcze. Zdystansowany, bo obawiam się, że zamiast poznawać ludzką psychikę będę się trudził nad rozszyfrowaniem tego, co się właściwie do mnie mówi. Tak też było z książką Moustafy Safouana Cztery lekcje psychoanalizy. Metoda Lacana. Z jednej strony bardzo ciekawa rzecz, z drugiej pełna skrótów myślowych i dygresji, nie zawsze łatwych – zwłaszcza dla laików – do zrozumienia bez znajomości szerszego kontekstu. A atłasowa czapeczka ze srebrnym chwostem na czubku dla tego, kto zna cały kontekst myśli Jacquesa Lacana, razem z wszystkimi do niej przypisami, interpretacjami i komentarzami innych autorów.

Książka skomponowana jest w sposób, który mnie osobiście bardzo odpowiada. Składa się z czterech niezwykle interesujących wykładów, które uzupełnione są pytaniami słuchaczy i odpowiedziami Safouana. Mowa jest o kluczowych pojęciach psychoanalizy – freudowskiej i lacanowskiej – m.in. o triadzie Realne/Symboliczne/Wyobrażeniowe, kastracji, pozycji psychotycznej, miejscu mowy i prawdy, psychoanalizie jako terapii mową, języku, znaczących i znaczonych, pragnieniu i jego zapośredniczeniu oraz obiektach, domaganiu się, nieświadomym, idealizacji, miłości, kobiecości, innym i Innym, fantazjach, śmierci, fallusie, przeniesieniu, identyfikacji, prywacji. Dla miłośników myśli psychoanalitycznej prawdziwa gratka!

Z uwagi na to, że książka przypomina kształtem zeszyt (format A5, niecałe 100 stron) i zawiera w tytule słowo „lekcje” – a nie, jak u samego Lacana, „seminaria” – intuicja podpowiada, że jest ona przeznaczona dla początkujących. Nic bardziej mylnego. Jest to rzecz raczej dla zaawansowanych, takich np. jak słuchacze rzeczonych wykładów, zadających drobiazgowe pytania odnośnie konkretnych pojęć i zagadnień. Jedna z głównych „lekcji” psychologii jako takiej – a więc także psychoanalizy – polega jednak na tym, że kierowanie się wyłącznie intuicją jest jednym z podstawowych błędów poznawczych, jakie popełniamy na co dzień. Owszem, intuicja wyewoluowała właśnie dlatego, że najczęściej jest ona po prostu użyteczna. Ale czasami wpuszcza nas w maliny, co jest powodem większości naszych egzystencjalnych problemów. Gdyby intuicja była niezawodna, prawdopodobnie przestalibyśmy być ludźmi – czyli istotami, które mają fundamentalne problemy z samymi sobą i światem, tj, z własnym, zawsze problematycznym, byciem-w-świecie. A tę akurat „lekcję” z wykładów Saoufona może przyswoić każdy.

Krótko mówiąc, książka nie należy do najłatwiejszych, ale czyż nie takie właśnie są naprawdę godne uwagi? Mojej na pewno. I tym kilku znajomym, którą ja pożyczyłem, również. Jednemu z nich nawet tak bardzo, że już mi jej nie zwrócił 😉 A niech mu służy.

Grzegorz Tomicki


Idealizacja stanowi sedno miłości. Obiekt miłości widziany jako całość – nie tylko w znaczeniu jedności i zupełności, ale także w rozumieniu posiadania wszystkiego, czego mi brak.

Prawda nie jest czymś, co może być powiedziane otwarcie. Prawda zawsze objawia się w sposób niebezpośredni, drogą okrężną; prawda zaskakuje.

Fantazja jest zatem zarówno źródłem pewności, jak i źródłem lęku przed tym, że może się spełnić.

Faktem jest, że to właśnie słowa zaprowadzają porządek. Słowa nie są po prostu rezultatem naszej aktywności, ale sprawiają kontrolę nad naszymi działaniami.

W Krytyce praktycznego rozumu Immanuel Kant przytacza opowieść o francuskim królu, który mając na myśli miasto, które chciał zdobyć jego brat, rzekł: „Co chce mieć mój brat, także i ja chcę mieć”. Kant wywnioskował z tego stwierdzenie, że relacja między wolą jednej istoty ludzkiej a wolą drugiej może być wyłącznie relacją konfliktu.

Moustafa Safouan, fragmenty książki


Autor: Moustafa Safouan
Tytuł: Cztery lekcje psychoanalizy. Metoda Lacana
Tytuł oryginału: Four lessons of psychoanalysis
Przekład: Jarosław Groth
Wydawca: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne / GWP
Miejsce i data wydania: Sopot 2012
Liczba stron: 96
ISBN: 978-83-7489-413-5


Psychoanaliza budzi wiele kontrowersji, wiąże się z nią też sporo niedomówień. Tym bardziej warto bliżej się jej przyjrzeć. Cztery lekcje psychoanalizy powstały na podstawie wykładów wygłoszonych przez światowej sławy psychoanalityka i przedstawiciela pierwszego pokolenia lacanistów – Moustafę Safouana. To lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce się zapoznać z najważniejszymi koncepcjami psychoanalizy lacanowskiej. Autor omawia je, nawiązując do teorii Freuda w kontekście pozytywnym (wskazując, co łączy oba modele psychoanalizy) oraz negatywnym (gdy punktem wyjścia rozważań stają się sprzeczności w myśli ojca psychoanalizy). Swoje rozważania wzbogaca wieloma przykładami, dzięki którym czytelnik może sprawnie podążać za nierzadko zawiłą myślą wykładowcy.
Nota wydawcy



Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *