Geny

Gen – fragment chromosomu kodującego kierunek dziedziczenia fizycznych i psychicznych cech organizmu. PKK I 94.

Gen (gene) – jednostka dziedziczna zakodowana w DNA, zajmująca stałe locus  w chromosomie i przenoszona z rodzica na potomstwo, składająca się z sekwencji par zasad (1) odpowiadających specyficznej sekwencji aminokwasów tworzących białko. Geny odpowiedzialne są za budowę komórek ciała (geny strukturalne) lub za regulację ekspresji innych genów (geny regulacyjne). Ludzki genom obecny w każdej komórce ciała zawiera ok. 20 000 – 25 000 genów zakodowanych w ok. 3 mld par zasad. CS 224.

Genotyp – zestaw genów, zawierających instrukcje, według których budowane są organizmy. PKK I 93.

DNA – długa i złożona molekuła, która koduje cechy genetyczne. Nazwa DNA jest skrótem pochodzącym od kwasu deoksyrybonukleinowego. PKK I 94.

Kolejnym źródłem różnić między tobą a twoimi rodzicami jest losowa kombinacja cech – fizycznych i psychicznych – które każde z rodziców przekazało ci od przeszłych pokoleń, własnych linii rodzinnych. To mieszane dziedziczenie stworzyło twój unikatowy genotyp, czyli genetyczny wzór, który sprawia, że jesteś inny niż wszystkie jednostki żyjące na Ziemi. Tak inny, jak tylko człowiek może być, ponieważ materiał genetyczny jest w 99,9% identyczny u wszystkich ludzi (Marks, 2004). PKK I 93.

Intelekt nie jest skonstruowany po to, aby rozumieć atomy czy nawet samego siebie, lecz aby sprzyjać przetrwaniu ludzkich genów. WNL 29.

Problemem jest już nie to, czy ludzkie zachowanie się jest zdeterminowane genetycznie, ale w jakiej mierze. WNL 46.

Zachowanie się człowieka jest organizowane przez geny, z których pewne posiadamy wspólnie z blisko spokrewnionymi z nami gatunkami, inne zaś są właściwe tylko naszemu gatunkowi. WNL 62.

Czy ewolucja kulturowa wyższych wartości etycznych może sama z siebie przybrać na sile i iść własną drogą oraz w pełni zastąpić ewolucję genetyczną? Myślę, że nie. Geny trzymają kulturę na smyczy. Smycz jest bardzo długa, lecz będzie krępować wybory wartości stosownie do tego, jaki będzie ich w wpływ na ludzką pulę genetyczną. WNL 208.

Teoria skryptów seksualnych podkreśla wyuczone wzorce zachowań, natomiast perspektywa ewolucyjna doszukuje się źródeł motywacji seksualnej w genach. (Jest to kwestia położenia akcentu: wszyscy teoretycy dostrzegają wpływ obydwu czynników, to znaczy uczenia się i genów, na nasze zachowanie seksualne). PKK II 93.

Nie należy myśleć o biologii i kulturze jako o przeciwstawnych sferach oddziaływania. Normy kulturowe w sposób subtelny, lecz znaczący kształtują nasze postawy i zachowania. nie dzieje się to jednak niezależnie od biologii. W ostatecznym rozrachunku wszystko, czemu można przypisać naturę społeczną lub psychologiczną, ma biologiczne podłoże. Jeżeli oczekiwania innych wywierają na nas wpływ, to dzieje się tak dlatego, że stanowi to element naszego biologicznego zaprogramowania. Co więcej, kultura często wzmacnia przekaz biologii. Jeśli geny i hormony predysponują mężczyzn do bardziej agresywnego zachowania, to kontekst kulturowy może te różnice nasilić. Norma kulturowa nakazująca mężczyznom postępować twardo, a kobietom okazywać czułość i delikatność, intensyfikuje istniejące między obu płciami różnice. Między sferą biologii a kultury również może zachodzić interakcja. MPS 262-263.

Jak ujął to David Barash: „Geny wzajemnie świadczą sobie pomoc w walce o przetrwanie, nawet jeśli zamknięte zostały w innym organizmie”. Z teorii ewolucji wyprowadzić można założenie, że w relacjach rodzice-dzieci to rodzice będą stroną bardziej skłonną do poświęceń i prezentowania postaw altruistycznych. W ich bowiem interesie biologicznym bardziej leży przetrwanie genów dziedziczonych przez ich potomków niż w interesie dzieci przetrwanie genów posiadanych przez przodków. MPS 591.

Geny są samolubne. Przywołuję tu pamiętne słowa Dawkinsa z 1976 roku. Geny mogą jedynie kodować cechy, które sprzyjają powstawaniu kolejnych kopii owych genów. Dawkins nie chciał powiedzieć, że samolubne geny wytwarzają na wskroś samolubnych ludzi. HPU 252.

Koewolucja genów i kultury jest dowodem rzeczowym C w ponownym procesie doboru grupowego. Odkąd nasi przodkowie przekroczyli Rubikon i stali się istotami tworzącymi kulturę kumulatywną, ich geny zaczęły koewulować z innowacjami kulturowymi. Co najmniej część tych innowacji łączyła się z oznaczaniem członków społeczności moralnej, zwiększeniem spójności grup, tłumieniem agresji i zjawiska jazdy na gapę w obrębie poszczególnych grup, a także z obroną terytorium zajmowanego przez dana społeczność. HPU 282.

Ludzie nie przyjmują ideologii przypadkowo ani poprzez automatyczne wchłanianie idei, które ich otaczają. Ludzie wyposażeni w genetycznie zaprogramowany mózg, który czerpie szczególna przyjemność z nowości, zmienności i różnorodności, a jednocześnie jest mniej wrażliwy na sygnały zagrożenia, są predysponowani do poglądów liberalnych (chociaż nie jest przesądzone, że zostaną liberałami). Z czasem powstają u nich „charakterystyczne adaptacje” i „osobiste narracje”, które sprawiają, że ludzie Ci reagują pozytywnie – nieświadomie i intuicyjnie – na wielkie narracje politycznej lewicy (takie jak liberalna opowieść o postępie). Ludzie wyposażeni w mózg o odwrotnych ustawieniach są skłonni (z tych samych powodów) reagować pozytywnie na wielkie narracje prawicy (takie jak narracja Regana). HPU 399.

Mam nadzieję, że przeprowadzone przeze mnie badania oraz stworzone na ich podstawie teorie na temat wpływu mózgu, genów i otoczenia we wczesnym dzieciństwie na prawdopodobieństwo wystąpienia psychopatii okażą się użyteczne z punktu widzenia nie tylko pojedynczego czytelnika, ale także wszystkich rodziców i osób związanych z prawem karnym. Choć to dziwnie zabrzmi, wiedza prezentowana na kolejnych kartach tej książki może nawet pomóc nam osiągnąć pokój na świecie. Stawiam hipotezę, że na obszarach nękanych długotrwałą przemocą i agresją, od Strefy Gazy po wschodnie dzielnice Los Angeles, koncentracja genów związanych z psychopatią może rosnąć, ponieważ kobiety, dla własnej ochrony, wiążą się ze „złymi chłopakami”, przez co rozprzestrzeniają się geny agresji, przyczyniając się do nasilania przemocy i wzmacniając sprzężenie zwrotne. Od powstania społeczeństw wojowników dzieli nas zaledwie kilka pokoleń. FMP 14.

Mimo skomplikowania genetyki i epigenetyki coraz więcej odkryć przypomina nam o tym, że to geny właśnie, a nie środowisko, są główną siłą napędową naszego zachowania. FMP 91.

Owa krótka chwila obserwacji pozwoliła zebrać w całość wszystkie elementy, które ułożyły się w wiarygodne wyjaśnienie etiologii psychopatii. Od tamtego poranka te trzy elementy i łączące je zależności są reprezentowane w mojej wyobraźni przez ten trójnożny taboret. Tak powstała podstawa mojej nowej teorii psychopatii. Według mnie owe trzy „nogi” to: (1) bardzo słabe funkcjonowanie oczodołowej części kory przedczołowej oraz przedniej części płata skroniowego, w tym także ciała migdałowatego; (2) obciążone wysokim ryzykiem warianty genów, z których najbardziej znanym jest gen wojownika; (3) doświadczenie wykorzystania emocjonalnego, fizycznego lub seksualnego we wczesnym dzieciństwie. FMP 119-120.

Wszelkie zachowania można zmodyfikować wbrew naturze genetycznej i epigenetycznej. Aby jednak utrzymać tę zmianę wbrew naturze, należy zrezygnować z niemal wszystkiego, co dla nas najmilsze. Nasze geny i to, jak skutki ich działania są modyfikowane przez stresogenne doświadczenia w dzieciństwie, niekoniecznie przesądzają ostatecznie o tym, jacy jesteśmy i jaki jest nasz charakter, ale wywierają stałą presję, byśmy funkcjonowali i zachowywali się w określony sposób. FMP 227.

Psychologia. Kluczowe koncepcje 1Kolor oczu lub kształt płatków uszu są cechami wyłącznie genetycznymi. Nawet niechęć do niektórych potraw, na przykład nielubienie brokułów, może być zakotwiczone w genach. Ale o ile wiadomo, dziedziczenie samo z siebie nie determinuje żadnej z bardziej złożonych cech psychicznych. Tam gdzie chodzi o cechy osobowości, temperament, zainteresowania i zdolności, dziedziczenie zawsze współdziała ze środowiskiem. Na przykład ludzie o towarzyskim usposobieniu są tacy nie tylko dlatego, że się tacy urodzili – byli również zachęcani do tego, żeby ujawnić swoje ekstrawertyczne cechy. PKK I 185.

W ten czy inny sposób, oczekiwania co do wpływu genetyki mogą zostać samospełniającą się przepowiednią, która prowadzi do tego, że ludzie żyją zgodnie, lub niezgodnie, ze swoimi oczekiwaniami. Jeśli jesteś przekonany, że będziesz bystry i szczęśliwy, to jesteś na dobrej drodze, by się nie rozczarować. PKK I 186-187.

Perspektywa biologiczna – perspektywa psychologiczna, która poszukuje przyczyn zachowania w funkcjonowaniu genów, mózgu i układu nerwowego oraz układu wewnątrzwydzielniczego (hormonalnego). PKK I 58.

Tak jak na cechy fizyczne, geny wpływają także na nasze psychiczne właściwości. PKK I 97.

Smycz genetyczna – termin Edwarda Wilsona, określający ograniczenia, jakie dziedziczność nakłada na rozwój. PKK I 175.

Terapia uzależnieńCo więc powoduje uzależnienie? Czy przyczyną jest słabość charakteru? A może słabość woli? Czy każdy może się uzależnić? Czy winą można obarczyć substancje jako z natury uzależniające? Może winien jest jakiś defekt genetyczny lub osobowościowy, który powoduje, że część ludzi jest bardziej podatna na uzależnienie od innych – tak samo jak niektórzy są bardziej narażeni na ryzyko cukrzycy czy depresji? Czy przyczyn należy szukać w środowisku społecznym? W jakimś stopniu na wszystkie powyższe pytania możemy odpowiedzieć twierdząco, w każdym z nich kryje się bowiem ziarno prawdy. MTU 43.

Szacuje się, że genetyczne czynniki ryzyka są odpowiedzialne za ok. 50% podatności na późniejsze nadmierne spożycie alkoholu. MTU 47.

Na przykład czynniki genetyczne (jak przypadek uzależnienia w najbliższej rodzinie) wyjaśniają podatność na uzależnienie w 40-60%./

Wiele osób, które miały uzależnionego członka rodziny, nie popada w nałóg, z kolei wśród osób zmagających się z uzależnieniem podatność genetyczna na ogół idzie w parze z warunkami środowiskowymi, które uruchamiają problemowy wzorzec używania alkoholu lub narkotyków. Jeśli na przykład osoba obciążona podatnością genetyczną dorasta w domu, w którym panuje chaos, gdzie doświadcza przemocy i jest świadkiem nadużywania alkoholu przez dorosłych, to czynniki te mogą uruchomić genetyczną skłonność do nadużywania substancji odurzających. Z kolei ktoś, kto dorastał w zdrowym środowisku rodzinnym, lecz cierpi na depresję lub zaburzenie lękowe i ma kontakt z rówieśnikami, którzy używają alkoholu bądź narkotyków, jest bardziej narażony na rozwinięcie się uzależnienia w porównaniu z osobą, której dotyczy tylko jeden z tych czynników. GUM 27-28.

Bibliografia: wykaz skrótów



Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *