Informacje szczegółowe
Autor: David G. Myers
Tytuł: Psychologia społeczna
Tytuł oryginału: Social Psychology
Tłumaczenie: Anna Bezwińska-Walerjan
Wydawnictwo: Zysk i S-ka
Miejsce i data wydania: Poznań 2003
Liczba stron: 756
ISBN: 978837150694933, 9788371506949
Kup książkę w najniższej cenie
Psychologia społeczna Davida G. Myersa
Książka Davida G. Myersa Psychologia społeczna to wprawdzie nie najnowszy i trudno już dostępny podręcznik psychologii społecznej, ale za to jeden z najlepszych – o ile nie po prostu najlepszy – jakie czytałem.
Autor posługuje się w nim językiem niezwykle precyzyjnym, a jednocześnie barwnym, bogatym w sugestywne przykłady i ciekawe, często dowcipne anegdoty, które pozwalają czytelnikowi wiązać przekazywaną mu wiedzę bezpośrednio z jego codziennym doświadczeniem.
Książka podzielona jest na trzy części, w których opisane są zachowania społeczne, obejmujące kolejno: myślenie społeczne, wpływ społeczny, relacje społeczne. Słowem, psychologia życia codziennego we wzorcowym wydaniu,
Psychologia społeczna Davida G. Myersa wprowadzała mnie w arkana psychologii społecznej i wciąż stanowi źródło nieustających inspiracji. Gorąco polecam!
Grzegorz Tomicki
Od autora
Czy jeśli przekonamy ludzi do przyjęcia nowych postaw, to zmieni się ich postępowanie? Jeśli tak, to w jaki sposób przekonać ich najlepiej? Co prowadzi ludzi do okazywania innym wrogości lub życzliwości? Jak łagodzić konflikty społeczne i sprawiać, aby zaciśnięta pięść zmieniała się w wyciągniętą dłoń? Poszukiwanie odpowiedzi na tego typu pytania prowadzi nas do lepszego zrozumienia samych siebie oraz oddziałujących na nas sił społecznych.
Starałem się zwrócić uwagę na ten obszar psychologii społecznej, który najbardziej jest wpisany w intelektualną tradycję nauk humanistycznych. Zdobycie bowiem wykształcenia humanistycznego, czyli opanowanie podstaw wiedzy o literaturze, filozofii i nauce służy najlepiej poszerzeniu horyzontów umysłowych człowieka, wyzwoleniu go z ograniczeń narzucanych przez czas teraźniejszy i poszerzeniu jego świadomości.
Nie ukrywam, że chciałbym, aby tym celom służyło także studiowanie psychologii społecznej. Kluczem, według którego została skonstruowana niniejsza praca, jest przyjęta w niej definicja psychologii społecznej jako nauki zajmującej się badaniem tego, jak ludzie spostrzegają siebie (część I), oddziałują na innych (część II) i odnoszą się do siebie (część III).
Powieściopisarz Hermann Melville powiedział niegdyś, że „nasze żywoty są powiązane setkami niewidzialnych więzi”. Psychologia społeczna – nauka badająca powiązania pomiędzy jednostkami – stara się czegoś na temat tych więzi dowiedzieć. Wstępem do tego jest postawienie pytań, które nurtują każdego z nas.
David G. Myers
Cytaty do refleksji
Zachowania społeczne są nie tyle zależne od obiektywnej sytuacji, ile od jej interpretacji dokonywanej przez ludzi.
Wszyscy stanowimy wytwór kultury i okoliczności.
Jesteśmy także twórcami świata społecznego. Ponosimy odpowiedzialność za istnienie zła, gdy uczestniczymy w grupie, gdzie ono króluje.
Rzeczywistość społeczna powstaje w wyniku naszych subiektywnych sądów. Istotne są również nasze przekonania na temat własnej osoby.
Ludzie zachowują się inaczej po części dlatego, że różnie spostrzegają i interpretują świat. Wiele zależy od tego, jak za pomocą własnej intuicji tłumaczymy sobie zdarzenia.
Należy przyjąć, że istnieje jakaś zewnętrzna, obiektywna rzeczywistość, ale zarówno w nauce, jak i w życiu codziennym spostrzegamy to przez pryzmat naszych przekonań i wartości.
Nauka może nam pomóc zrozumieć, jak skuteczniej realizować własne zamierzenia. W żadnym wypadku nie dostarcza jednak odpowiedzi na pytanie o ostateczne moralne zobowiązanie, kierunek, cel oraz sens naszego życia.
To, czy określimy uczestnika wojny partyzanckiej jako „terrorystę” czy „obrońcę wolności”, zależy od tego, po której stronie lokujemy swoje sympatie.
Kiedy „oni” wywyższają swój kraj i jego mieszkańców, nazywamy ich nacjonalistami. Kiedy my to robimy, nazywamy siebie patriotami.
Z tego, że większość ludzi coś robi, nie wynika, że jest to dobre. Podobnie jak to, że większość ludzi tego nie robi, nie pozwala nam zakładać, iż jest to złe.
Należy przyjąć jako fakt, że informacje o własnej osobie są przez nas umysł przetwarzane stronniczo. Chętnie usprawiedliwiamy swoje porażki i przypisujemy sobie dodatkowe zasługi. Skłonni jesteśmy oceniać siebie jako wyróżniających się na tle ogółu. Tego typu skrzywiona perspektywa przy spostrzeganiu własnej osoby pozwala większości ludzi zachować wysoką samoocenę. Jego źródłem jest pozytywna ocena własnej wartości. Stan ów jest na tyle miły, że sporadyczne sytuacje, kiedy rzeczywistość „uciera nam nosa”, wcale nie skłaniają nas do bardziej realistycznej oceny siebie.
Ludzie, którzy sami czują się gorsi, często także podważają wartość innych.
Kiedy potwierdzenie wartości człowieka ze strony innych jest niedostateczne, wtedy on sam podejmuje starania, aby zdobyć dowody swego znaczenia. W tym celu wypowiada pochwały pod własnym adresem, usprawiedliwia siebie i stara się znaleźć wady u innych. Słysząc szyderstwo, można dowiedzieć się tyle samo na temat tego, kto jest jego adresatem, jak i tego, kto je wypowiada.
Jeśli ludzka zdolność do tworzenia iluzji i samooszukiwania się wywołuje twoje rozterki, to pamiętaj, że większość naszych mechanizmów poznawczych odgrywa ważną rolę adaptacyjną. Myślenie iluzoryczne jest często wynikiem dążenia naszego umysłu do upraszczania bardziej złożonych kompleksów informacyjnych. Jest to równoległe do naszego wybiórczego spostrzegania, które zwykle pozwala nam odbierać adekwatny obraz świata, choć czasem zwodzi nas na manowce.
Rosnąca społeczna świadomość zagrożeń związanych z coraz większym nasyceniem programów telewizyjnych elementami przemocy i agresji powoduje, że pojawiają się głosy nawołujące zmiany tego stanu rzeczy. Jednak wszystko się kończy na świadomości i apelach, bo nie maleje oglądalność programów zawierających brutalne sceny, a zbrodnia na ekranie pozostaje tak samo skutecznym chwytem reklamowych jak niegdyś.
Nie tylko stajemy w obronie tego, w co wierzymy, ale także odwrotnie, wierzymy w to, co robimy.
Dlaczego zachowanie wpływa na postawy? Przekonaliśmy się, że strumienie dowodów tworzą rzekę potwierdzającą tezę, że zachowanie wpływa na postawy. Czy dostarczają nam one także wskazówek co do możliwego wyjaśnienia występującej zależności? Psychologowie społeczni sformułowali w tym zakresie trzy alternatywne propozycje. Teoria autoprezentacji zakłada, że z ważnych względów staramy się przejawiać postawy, które pozwolą nam w oczach innych uchodzić za osoby funkcjonujące w spójny sposób. Teoria dysonansu poznawczego opiera się na przesłance, że w celu pozbycia się dyskomfortu wywołanego rozbieżnością między tym, co myślimy, a tym, co robimy, usprawiedliwiamy własne zachowania. W końcu teoria autopercepcji głosi, że obserwowanie własnych działań jest drogą do poznania siebie samego (kiedy nie jesteśmy pewni co do własnych odczuć i przekonań, zdobywamy w nich orientację, przyglądając się zachowaniom.
zachowanie kształtuje postawy. Zarówno role, w jakie się wcielamy, jak i wygłaszane przez nas treści i podejmowane decyzje mają wpływ na to, kim ostatecznie się stajemy.
Nie ma lepszego sposobu, aby dowiedzieć się, jakim normom podporządkowane jest nasze życie, niż odwiedzić inny kraj i przyjrzeć się innej kulturze.
Tworzymy i jesteśmy stwarzani przez nasz świat społeczny.
centralna strategia perswazji jest skuteczna wobec osób wykazujących analityczne nastawienie do rzeczywistości lub szczególnie zainteresowanych poruszanym zagadnieniem.
Niepokojące są również wnioski, z których wynika, że prawdziwe i fałszywe wspomnienia wyglądają tak samo i tak samo są odczuwane.
W rozdziale 4 stwierdziliśmy, że człowiek często tak formułuje treść wypowiedzi, aby zadowolić odbiorców, a następnie sam zaczyna wierzyć w całkowitą szczerość swych słów.
Tymi, którzy działają zgodnie z uprzedzeniami, zazwyczaj nie kieruje nienawiść wobec kogokolwiek, ale dążenie do zdobycia akceptacji społecznej.
Jako dzieci, osoby autorytarne, odebrały zazwyczaj bardzo surowe wychowanie. Dlatego były zmuszone tłumić własne negatywne uczucia i „rzutować” je na grupy obce, co doprowadziło do koncentracji w wieku dorosłym na władzy i statusie oraz do sztywnego sposobu myślenia w kategoriach wyłącznie prawdy lub fałszu, bez dopuszczania ambiwalencji, co utrudnia tolerancję. Tacy ludzie w relacjach z przełożonymi okazują posłuszeństwo, natomiast wobec podwładnych odnoszą się karząco i agresywnie.
Agresywna energia nie zawsze zostaje skierowana w stronę źródła frustracji. Uczymy się powstrzymywać przed natychmiastowym odwetem, zwłaszcza jeśli sprowadziłby on na nas społeczną dezaprobatę i karę. Przemieszczamy naszą wrogość w stronę bardziej bezpiecznego odwetu, którego zaatakowanie nie grozi sankcjami. Przemieszczenie ilustruje znana anegdota o tym, jak szef ośmiesza pracownika, który wracając do domu, robi awanturę żonie. Ta wymyśla synowi, a on kpie psa, który gryzie listonosza.
Gdy stale mamy osiągnięcia, przyzwyczajamy się do sukcesu. Stan do niedawna budzący nasze zadowolenie, nabiera neutralnego odcienia, a po jakimś czasie wzbudza odczucie deprywacji.
Dzieci rodziców stosujących kary fizyczne jako podstawową metodę wychowania często posługują się podobną agresją w relacjach z innymi osobami. Krzyki, wymierzanie klapsów i bicie prowadzi do uczenia się agresji jako sposobu radzenia sobie z problemami. Rodzice używający przemocy wobec swych dzieci często byli identycznie traktowani przez własnych rodziców. Chociaż większość bitych dzieci nie wyrasta na przestępców ani rodziców maltretujących własne pociechy, jednak aż 30 procent z nich uznaje kary fizyczne za właściwą metodę oddziaływania. Jest to czterokrotnie więcej niż wynosi wskaźnik całej populacji. W rodzinie przemoc często rodzi przemoc.
obserwowanie przemocy na telewizyjnych ekranach prowadzi do: (1) wzrostu agresywności, (2) zaniku wrażliwości na objawy przemocy, (3) przyjmowania założeń na temat rzeczywistości społecznej.
Gdy gdzieś dociera telewizja, gwałtownie wzrasta liczba popełnianych morderstw.
Na drodze społecznego „zarażania” wszystkie istniejące w grupie tendencje ulegają radykalizacji, w tym także nasila się agresja. Wraz z kształtowaniem się poczucia grupowej identyfikacji rośnie nacisk na konformizm i zachodzi proces deindywiduacji. Uczestnicy, angażując się coraz bardziej w życie grupy, tracą poczucie indywidualnej tożsamości. Zamiast niej doświadczają zespolenia z innymi.
Na ekranach telewizorów przemoc występuje w znaczącym stopniu. Wyniki badań eksperymentalnych i korelacyjnych skłaniają do wyciągnięcia wniosku, że oglądanie scen przemocy prowadzi do: (1) pewnego wzrostu częstości zachowań agresywnych, (2) obniżenia wrażliwości na przejawy agresji i zniekształcenia obrazu spostrzeganej rzeczywistości. Stwierdzenie obydwu tych prawidłowości koresponduje z odkryciami dotyczącymi skutków oglądania pornografii w połączeniu z elementami przemocy. Prezentacja tego typu pornografii prowadzi do wzrostu męskiej agresji, której obiektem są kobiety, oraz błędnego odbioru rzeczywistej reakcji kobiet na przemoc seksualną
Jeśli obserwowanie modelu zachowania agresywnego znosi normalne hamulce i zachęca do naśladowania, to w zakresie naszych możliwości leży wykluczenie brutalnych, deprecjonujących inne jednostki ludzkie scen z telewizyjnych programów. Jest to konkretne działanie, jakie możemy podjąć na rzecz ograniczenia przemocy w życiu społecznym. Przy tym nie jest to postulat rewolucyjny, skoro analogiczne decyzje podjęto niegdyś w imię walki z rasizmem i seksizmem.
Polecane książki
- Bogdan Wojciszke: Psychologia społeczna
- Elliot Aronson: Człowiek istota społeczna
- Richard J. Crisp, Rhiannon N. Turner: Psychologia społeczna
- Inne książki z zakresu psychologii społecznej
Psychologia społeczna
➡️ Zobacz inne polecane przez nas książki
