Informacje szczegółowe
Autor: Daniel Kahneman
Tytuł: Pułapki myślenia. O myśleniu szybkim i wolnym
Tytuł oryginału: Thinking, Fast and Slow
Przekład: Piotr Szymczak
Wydawnictwo: Media Rodzina
Miejsce i data wydania: Poznań 2012
Oprawa: Miękka
Wymiary: 14.4×20.7cm
Liczba stron: 672
ISBN: 9788382651966
Kup książkę w najniższej cenie
Pułapki myślenia – jak pogodzić ze sobą myślenie szybkie i wolne
Pułapki myślenia. O myśleniu szybkim i wolnym Daniela Kahnemana to chyba najlepiej napisana książka psychologiczna, jaką kiedykolwiek czytałem. To swoista autobiografia naukowa, w której autor opisuje historię swoich przełomowych odkryć, za które w 2002 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie ekonomii. A jest to historia fascynująca nie tylko ze względu na wagę prezentowanych w niej osiągnięć, ale też dzięki wartkiej i wciągającej narracji, wolnej od akademickiego nadęcia i teoretycznych dywagacji.
Według noblowskiej laudacji nagroda została przyznana uczonemu „za zintegrowanie wiedzy z badań psychologicznych z naukami ekonomicznymi, zwłaszcza w odniesieniu do ludzkiego osądu i podejmowania decyzji w warunkach niepewności”, ale równie dobrze można powiedzieć, że odkrycia Kahnemana zintegrowały wiedzę psychologiczną i ekonomiczną z codziennym doświadczeniem każdego z nas. Jego ustalenia dotyczą bowiem niemal wszystkich kluczowych aspektów naszego życia.
Opowieści o poszczególnych badaniach autor nie zaczyna od tłumaczenia zawiłych teorii, lecz od problemów i zrodzonych z nich pytań, które skłoniły go do podjęcia tych a nie innych tematów. A są to pytania bez mała egzystencjalne. Czy człowiek jest rzeczywiście istotą racjonalną? Jak to się dzieje, że popełniamy wciąż te same błędy – nawet gdy poznaliśmy już mechanizm ich powstawania? Dlaczego w różnych okolicznościach zmieniamy zdanie na ten sam temat? Dlaczego podejmujemy decyzje jawnie sprzeczne z logiką?
Kahneman przedstawia przełomowy podział ludzkiego myślenia na dwa systemy. System 1 to myślenie szybkie, intuicyjne i emocjonalne, które działa automatycznie i błyskawicznie. System 2 natomiast jest wolniejszy, analityczny i wymaga świadomego wysiłku, uruchamia się, gdy trzeba podjąć bardziej złożone decyzje.
Choć szybkie myślenie jest niezwykle użyteczne w codziennym życiu, to często prowadzi do błędów poznawczych i pułapek myślowych. Przykłady takich błędów to heurystyka dostępności – polegająca na ocenianiu prawdopodobieństwa zdarzeń na podstawie łatwo dostępnych informacji, czy błąd reprezentatywności, kiedy oceniamy sytuacje przez pryzmat stereotypów lub prototypów. Autor podkreśla, że nasz umysł często korzysta z uproszczonych „skrótów myślowych”, które choć pomagają szybko działać, mogą wprowadzać nas w błąd.
Kahneman przekonuje, że racjonalni bywamy tylko czasami, a większość decyzji podejmujemy pod wpływem nieświadomych heurystyk, przypadkowych skojarzeń i rozmaitych iluzji. Zwraca uwagę na takie zjawiska jak efekt zakotwiczenia, nadmierna pewność siebie czy złudzenie zrozumienia, które wpływają na nasze postrzeganie rzeczywistości i decyzje.
Poza wszystkim innym, Pułapki myślenia to praktyczny przewodnik po najczęstszych błędach poznawczych – autor nie uchyla się przed wyjawianiem swoich własnych – który pozwala lepiej zrozumieć nasze procesy myślowe i unikać typowych pułapek. Lektura obowiązkowa dla każdego, kto chce podejmować mądrzejsze decyzje zarówno w życiu prywatnym, jak i zawodowym. Gorąco polecam!
Mam nieodparte poczucie, że gdyby wszyscy przeczytali tę książkę, świat byłby dużo lepszy, a ludzie bardziej dla siebie nawzajem wyrozumiali.
Grzegorz Tomicki
Pułapki myślenia – fragmenty książki
Znacznie łatwiej i przyjemniej jest zauważać i klasyfikować cudze błędy. Trudno jest kwestionować własne pragnienia i przekonania – zwłaszcza wtedy, kiedy naprawdę by nam się to przydało – jednak każdy może skorzystać na wysłuchaniu wyważonej cudzej opinii.
Ludzie mają skłonność do przeceniania swojego zrozumienia rzeczywistości, a niedoceniania roli, jaką w rozwoju wydarzeń odgrywa przypadek. Nadmierne zaufanie do własnej wiedzy bierze się ze złudzenia pewności, to zaś bierze się z faktu, że na wydarzenia patrzymy z perspektywy czasu.
Świat jest znacznie mniej logiczny, niż ci się wydaje. Może się wydawać logiczny i spójny, ale wynika to głównie z tego, jak funkcjonuje nasz umysł.
Mamy skłonność do postrzegania rzeczywistości w sposób przesadnie spójny i uładzony. Przesadna wiara badaczy, że kilka obserwacji może dostarczyć wartościowej wiedzy, jest blisko spokrewniona z efektem halo, czyli często spotykanym wrażeniem, że świetnie znamy i rozumiemy osobę, o której w rzeczywistości wiemy bardzo niewiele.
Statystycznie uzyskujemy wiele obserwacji, które wydają się aż prosić o wyjaśnienie przyczynowo-skutkowe, choć w rzeczywistości go nie mają. Wiele faktów dotyczących rzeczywistości bierze się z czystego przypadku, m.in. z losowych skutków doboru próby. Przyczynowe wyjaśnienia zdarzeń losowych zawsze okazują się błędne.
Świat istniejący w naszej głowie nie jest dokładną repliką rzeczywistości; nasze oczekiwania na temat częstotliwości konkretnych zdarzeń są zniekształcone przez częstość i emocjonalną intensywność przekazów, z którymi się stykamy.
Sedno złudzenia polega na tym, że wydaje nam się, jakobyśmy rozumieli przeszłość, a tym samym, że da się też wiedzieć, jaka będzie przyszłość, jednak w rzeczywistości przeszłość rozumiemy mniej, niż nam się wydaje.
W przypadku niektórych najważniejszych poglądów i przekonań nie mamy absolutnie żadnych danych, które by za nimi przemawiały – poza tym, że tak samo myślą ludzie, których kochamy i którym ufamy. Biorąc pod uwagę, jak mało wiemy, nasze zaufanie do własnych przekonań jest niedorzeczne – i zarazem niezbędne.
Subiektywne poczucie pewności własnych osądów nie wynika z przemyślanej oceny prawdopodobieństwa, że mamy rację. Uczucie pewności własnego zdania bierze się ze spójności informacji oraz łatwości poznawczej jej przetwarzania. Kiedy ktoś przyznaje się do niepewności, warto potraktować to poważnie; jednak jeśli ktoś jest bardzo pewny swojego osądu, najczęściej mówi nam to tylko tyle, że dana osoba skonstruowała sobie w głowie bardzo spójną opowieść, ale już niekoniecznie, że taka opowieść jest prawdziwa.
Daniel Kahneman
