Fantazje lękowe

Gdy przewidujemy tendencyjnie – czyli nieadekwatnie określimy potencjalne zagrożenie i nie docenimy swojej zdolności do poradzenia sobie w takiej sytuacji – nasze myśli dotyczące przyszłości należy pojmować jako fantazje lękowe. W przeciwieństwie do użytecznych prognoz – opartych na faktach – fantazje lękowe są zniekształcone, nierealistyczne i destrukcyjne. MTR 41. 

Metapoznawczy proces etykietowania lęku jako zagrożenie wyjaśnia, dlaczego podczas ataków paniki odczuwamy intensywny przypływ strachu. W istocie panika jest „lękiem związanym z lękiem” – jeśli poświęcimy uwagę roli, jaką odgrywają w tym fantazje lękowe, to wykonamy pierwszy krok, aby zapanować nad tymi objawami. MTR 46.

Fantazje lękowe są tendencyjne, nadmiernie negatywne i niebezpieczne, jeżeli nauczymy się myśleć w sposób trafny i użyteczny, ułatwi nam to kontrolę lęku. MTR 52.

Mamy do czynienia z trzema fantazjami lękowymi: przeszacowaniem prawdopodobieństwa, katastrofizowaniem oraz niewystarczającym radzeniem sobie. Przeszacowanie prawdopodobieństwa to przekonanie, że coś złego się wydarzy, nawet jeśli mamy dowody na to, że jest odwrotnie. Katastrofizowanie to przekonanie, że nadchodzące wydarzenia będą dla nas bardzo szkodliwe i wydarzy się wszystko, co najgorsze. Niewystarczające radzenie sobie to przekonanie, że brak nam zdolności uporania się ze zbliżającymi wyzwaniami. Na wszystkie wspomniane fantazje lękowe może wpływać to, że posługujemy się nadmiernym uogólnianiem, myśleniem dychotomicznym, rozumowaniem emocjonalnym oraz nietolerancją niepewności. MTR 77.

Rezultaty, których się boimy, mogą nas zdenerwować, ale większe zaangażowanie w poszukiwanie odpowiedzi na pytania, na które raczej nie da się odpowiedzieć, w znikomym stopniu wpływa na rozwiązanie problemu. Z takim sprawami skuteczniej można sobie poradzić za pomocą zrozumienia, cierpliwości, tolerancji i ciepła niż unikania i kontroli. MTR 175.

Ogółem nasza zdolność do radzenia sobie z trudnymi myślami wzbudzającymi lęk zależy od tego, jak zmieniamy naszą ocenę i reakcję na nią. Zamiast bać się natrętnych myśli, możemy uznać, że lepiej będzie je odbierać jako pewne zakłócenia uwagi bądź niedogodności. Natrętne myśli są czymś zwyczajnym i nieszkodliwym – jeżeli nauczymy się akceptować je obiektywnie, a nie emocjonalnie, to łatwiej przyjdzie nam odsuwać je na bok i przekierowywać naszą uwagę oraz starania ku wartościowym zachowaniom. MTR 178.

Innymi fantazjami lękowymi, które mogą stwarzać problemy, są natrętne myśli dotyczące nierozstrzygalnych kwestii – na przykład sensu życia, podświadomych pragnień oraz niepewności. Przydatne jest rozumienie wyjątkowej trudności towarzyszącej takim myślom – gdy się pojawiają, możemy wypróbować strategie postępowania oparte na akceptacji, zamiast żywić przekonanie, że trudności te wprawdzie nas irytują, ale są nieszkodliwe i lepiej będzie po prostu zostawić je w spokoju. MTR 179.

Bibliografia: wykaz skrótów



Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.