Model świata

Nie doświadczamy świata bezpośrednio – doświadczamy swojej subiektywnej reprezentacji świata. To, co widzimy, co słyszymy i co czujemy, zostaje przekształcone w myśl lub interpretację, w model świata, który staje się naszą rzeczywistością. Każdy z nas ma swój indywidualny model rzeczywistości. Osoba wychowana w ubogiej społeczności wiejskiej będzie postrzegała świat zupełnie inaczej niż osoba dorastająca w dużym mieście. W zależności od tego, czy urodziliśmy się z wadą wzroku, czy też mamy doskonały wzrok; czy jesteśmy sierotami, czy może dziećmi rabina; czy w szkole bez trudu zdobywaliśmy piątki, czy też ledwo udawało się nam zapracować na trójki, tworzymy model świata, który odpowiada naszemu doświadczeniu. Model świata pozwala nam zrozumieć to, co się dzieje. Wskazuje, co jest naprawdę ważne, co powinniśmy zauważyć, a co zignorować, dlaczego ktoś zachowuje się tak, a nie inaczej, jakie decyzje są dla nas najlepsze. Mówi też o tym, kim jesteśmy w relacjach z innymi ludźmi. SKP 105.    

Większość ludzi mówi tak, że innym bardzo trudno jest w pełni zrozumieć ich doświadczenie. Ponieważ model świata drugiego człowieka pozostaje niewiadomą, łatwo założyć – i jest to kuszące – że my i nasz rozmówca postrzegamy świat w jednakowy sposób. Ludzie jednak bazują na różnych doświadczeniach, a te same słowa bardzo rzadko znaczą to samo dla nas, co dla innych. SKP 107.

Czytanie w myślach wiąże się z przekonaniem, że wiemy, co myśli lub czuje druga osoba, choć nie rozmawiamy z nią o tym bezpośrednio. Zniekształca ono nasz model świata, gdyż nieodmiennie prowadzi do formułowania błędnych wniosków. Jest związane z procesem zwanym projekcją ­– z oczekiwaniem, że inni ludzie czują i reagują tak samo jak my. Osoba czytająca w myślach nie obserwuje ani nie słucha wystarczająco uważnie, aby zauważyć, że inni doświadczają świata w odmienny sposób. SKP 117.

Model (model) – celowo uproszczona i zazwyczaj wyidealizowana wyobrażeniowa reprezentacja (1) zjawiska, charakteryzująca się jego podstawowymi właściwościami, które są wyraźnie zdefiniowane (lub fizycznie obecne) i z której można dedukować inne właściwości przez logiczne rozumowanie (lub empiryczna obserwację, jeżeli model jest obiektem fizycznym). Wnioski wyprowadzone z modelu dotyczą tylko modelu i niekoniecznie rzeczywistości, której reprezentowanie jest jego celem, ale jeżeli w modelu uchwycone są ważne cechy zjawiska, to wtedy wnioski te mogą dotyczyć zjawiska jako takiego. Do najbardziej nośnych modeli abstrakcyjnych w historii nauki zalicza się geometria euklidesowa odzwierciedlająca stosunki przestrzenne mechanika Newtona będąca modelem wzajemnego oddziaływania ciał fizycznych i działających na nie sił. CS 404.

Bibliografia: wykaz skrótów



Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *