Heurystyka (heuristic)

Heurystyka (heuristic) – doraźna procedura lub zasada ogólna w podejmowaniu decyzji, formułowaniu osądów lub rozwiązywaniu problemów, bez stosowania algorytmu czy wyczerpującego porównania wszystkich dostępnych możliwości, niegwarantująca zatem osiągnięcia prawidłowego lub optymalnego efektu. Historia pojęcia sięga prac amerykańskiego ekonomisty i teoretyka procesów podejmowania decyzji Herberta Alexandra Simona (1916-2001), który w 1957 zasugerował, że ludzie podejmujący decyzje, charakteryzujący się ograniczoną racjonalnością, stosują takie procedury, kiedy pełne sprawdzenie wszystkich dostępnych możliwości jest niewykonalne. Pojęcie wprowadzone do psychologii na początku lat 70. XX wieku przez izraelskich psychologów Amosa Tversky’ego (1937-1996) i Daniela Kahnemana (ur. 1934). Zidentyfikowali oni na wstępie najważniejsze heurystyki, którymi są heurystyka zakotwiczenia i dostosowania, heurystyka dostępności oraz heurystyka reprezentatywności. Inaczej heurystyka poznawcza. CS 247. Keep Reading →

Heurystyka sądzenia

Wszystko wskazuje na to, że nasze uzależnienie od wskaźników automatycznie sterujących naszym zachowaniem będzie w przyszłości rosnąć. W miarę wzrostu liczby i stopnia złożoności atakujących nas zewsząd bodźców, z których zalewem poradzić sobie będziemy mogli tylko „chodząc na skróty”. Psychologowie wykryli niedawno kilka takich umysłowych „przejść na skróty”, których używamy na co dzień w swoim wnioskowaniu. Zostały one nazwane heurystykami sądzenia i wszystkie działają na podobnej zasadzie, jak wspomniana już reguła „drogie = dobre” oraz upraszczają proces wydawania sądów, z reguły z pożytkiem, choć czasami narażają nas na kosztowne pomyłki. CWW 22. Keep Reading →

Heurystyka dostępności (availability heuristic)

Heurystyka dostępności (availability heuristic) – poznawcza heurystyka, w której częstość, a więc prawdopodobieństwo zdarzenia jest oceniana na podstawie liczby jego wystąpień oraz jego dostępności w pamięci. Może powodować mylne i błędne osądy. Np. ludzie mają skłonność przeceniać częstość występowania słów zaczynających się na literę, od której rozpoczyna się ich nazwisko. Większość osób uważa na przykład, że w języku angielskim więcej jest wyrazów zaczynających się na literę k niż takich, w których litera ta jest na trzecim miejscu, gdyż łatwiej im przypomnieć sobie słowa zaczynające się na k, tymczasem typowy długi tekst zawiera dwa razy więcej słów z literą k na trzecim miejscu niż na pierwszym. Heurystykę tę zidentyfikowali w 1973 izraelscy psycholodzy Amos Tversky (1937-1996) i Daniel Kahneman (ur. 1934). CS 247-248. Keep Reading →

Heurystyka zakotwiczenia-dostosowania

Heurystyka zakotwiczenia-dostosowania polega na tym, że oceniając jakąś wartość liczbową liczbę przypadków, częstość, prawdopodobieństwo, obieramy za punkt wyjścia, na przykład podawaną przez innych, liczbę, a następnie modyfikujemy ją stosownie do kontekstu i swojej wiedzy. Modyfikacja jednak jest zwykle niewystarczająca i sąd zostaje przesunięty w kierunku owej pierwszej liczby, która ogranicza jego zakres, tak jak kotwica ogranicza zakres ruchów statku, który ją zarzucił. WPS 91.  Keep Reading →