Mentalizacja

Mentalizacja  – zdolność uzmysłowienia sobie, że inni ludzie mają własne, unikatowe umysły i procesy myślowe. GDD 53.

Psychologowie określają terminem „Teoria Umysłu” występującą u danej osoby świadomość, że inni ludzie posiadają niezależne stany umysłu – myśli, marzenia, przekonania – odrębne od ich własnych. Osoba pozbawiona Teorii Umysłu przejdzie przez życie niezdolna do uchwycenia tego, że inne jednostki postrzegają świat z odmiennej perspektywy. Będzie skłonna do odbierania otaczających ją ludzi jako bezwolnych obiektów, podobnych do liści poruszanych wiatrem.         Konsekwencją tej hipotezy była idea czytania umysłu, nazwana później „mentalizacją”. Zgodnie z tym założeniem ludzie, kierując się instynktem, nieustannie podejmują decyzję w oparciu o możliwe najtrafniejsze przypuszczenia co do myśli innych. Niektórzy twierdzili, że sprawne metalizowanie  jest kluczem do przetrwania w ewolucyjnej dżungli. Założenie, że szybko zbliżający się obcy wymachujący maczugą nad głową ma mordercze zamiary, było trafną hipotezą, która mogła uratować życie, zwłaszcza jeśli skłaniała do ucieczki w przyszłym kierunku. DZA 299.

Empatia nie jest tylko pewnym konwenansem, takim jak bycie taktownym. Jest niezbędna dla prawdziwej bliskości emocjonalnej i nie można bez niej nawiązać głębokich relacji międzyludzkich. Moja ulubiona definicja empatii pochodzi od badaczy procesu wykształcania się przywiązania u niemowląt, Klausa i Karin Grossmannów oraz Anny Schwan, którzy opisali empatię jako zdolność wrażliwej matki do „ujrzenia i poczucia różnych stanów i intencji  z punktu widzenia dziecka”. Definicja ta obejmuje świadomość zarówno emocji, jak i zamiarów. Poza samym zrozumieniem innych wymaga właściwego odczytywania ich zainteresowań oraz motywów stojących za ich pragnieniami.     Najwyższa forma empatii wymaga wysiłku wyobraźni, zwanego mentalizacją. Jest to zdolność uzmysłowienia sobie, że inni ludzie mają własne, unikatowe umysły i procesy myślowe. Psychologowie rozwojowi nazywają to posiadaniem teorii umysłu. Nabycie tej umiejętności jest istotnym kamieniem milowym w rozwoju dzieci. Dzięki mentalizacji jesteś w stanie uchwycić punkt widzenia innych ludzi oraz ich przeżycia wewnętrzne, gdyż zdajesz sobie sprawę, że mają odrębne, różniące się od twojego umysły. GDD 53.

Fonagy pisze, że klienci borderline wykazują pozabezpieczny styl przywiązania i brak im funkcji refleksyjnej, która pozwalałaby znaleźć sens w zachowaniu własnym i cudzym. Nie potrafią mentalizować, czyli dostrzegać odrębnej podmiotowości innych ludzi. W terminologii filozoficznej powiedzielibyśmy, że brak im teorii umysłu. MDP 92.

Bibliografia: wykaz skrótów



Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.