Hipomania (hypomania)

Epizod hipomanii (hypomanic episode) – epizod afektywny o objawach przypominających epizod maniakalny, ale niewystarczająco ciężki, aby spowodować znaczące pogorszenie się funkcjonowania społecznego czy zawodowego doznającej go osoby, albo spowodować jej hospitalizację, chociaż charakteryzuje się nierealistycznym optymizmem, nadaktywnością, osłabieniem potrzeby snu, a często też lekkomyślnością w wydawaniu pieniędzy. Inaczej hipomania (gr. hypo pod + mania szaleństwo). CS 197. 

Hipomania to wyodrębniony okres, w którym przez większość doby w ciągu co najmniej czterech kolejnych dni utrzymuje się nieadekwatnie podwyższony lub drażliwy nastrój oraz nadmierny wzrost aktywności lub energii. Rozpoznanie hipomanii obejmuje ponadto co najmniej trzy z następujących objawów:
– zawyżona samoocena lub megalomania,
– zmniejszona potrzeba snu,
– większa niż zwykle rozmowność lub przymus mówienia,
– gonitwa myśli lub subiektywne poczucie natłoku myśli,
– rozkojarzenie,
– nasilenie działań nastawionych na cel (w sferze społecznej, w pracy lub w szkole albo w sferze seksualnej) bądź pobudzenie ruchowe,
– nadmierna skłonność do podejmowania działań grożących przykrymi konsekwencjami (na przykład szał zakupów, nieprzemyślane inwestycje, nierozwaga w życiu seksualnym). RPB 182-183.

Hipomania (zarówno euforyczna, jak i dysforyczna) występuje w zaburzeniu afektywnym dwubiegunowym II, a jej objawy są znacznie mniej intensywne niż w pełnoobjawowej manii. Pojawiają się: wzrost poziomu energii, zmniejszona potrzeba snu (przy braku zmęczenia w ciągu dnia), zaburzenie zdolności do racjonalnej oceny sytuacji, choć nie tak drastycznie jak podczas epizodu manii. Osoby w stanie hipomanii euforycznej mają podwyższoną samoocenę, są bardzo produktywne i towarzyskie. Hipomania dysforyczna charakteryzuje się nadmiernym pobudzeniem, pesymistycznym postrzeganiem rzeczywistości i niepokojem psychoruchowym. Taki stan może trwać przez kilka dni do kilku miesięcy i choć wszystkie osoby w otoczeniu chorego dostrzegają, że nie wszystko jest w porządku, osoba doświadczająca hipomanii ma trudności z zauważeniem problemu. Podczas epizodu choroby często prowadzi ona bardziej intensywne życie towarzyskie, nadużywa substancji psychoaktywnych i wydaje dużo pieniędzy. Przyjaciołom i rodzinie nie jest łatwo interweniować, ponieważ osoby hipomaniakalne wciąż dobrze funkcjonują. Nierzadko są one uznawane za „niepokorne” lub „nieodpowiedzialne” i pozostawiane bez wsparcia. FKO 36-37.

Zaburzenie afektywne dwubiegunowe (II) to najczęściej występująca postać choroby, na którą cierpi około 4-5 procent populacji. Pacjenci z tą diagnozą doświadczają bardzo licznych ciężkich epizodów depresyjnych. W ciągu całego życia są w stanie depresji aż trzy razy dłużej niż osoby cierpiące na zaburzenie afektywne dwubiegunowe I. drugą główną cechą tego typu ChAD jest niewystępowanie pełnoobjawowych epizodów manii; pacjenci z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym II doświadczają natomiast epizodów hipomanii. FKO 32.

Hipomania (zespół hipomaniakalny) opisywana zwykle jako stan nadmiernie podwyższonego nastroju, tzw. „górka” lub „mania” o łagodniejszym nasileniu” może stanowić jeden z epizodów choroby afektywnej dwubiegunowej (ChAD) i doprowadzić do istotnego pogorszenia funkcjonowania psychospołecznego.
Hipomania – objawy
– nadmierna wesołość,
– drażliwość,
– przyspieszony tok myślenia.
– wielomówność, wielowątkowość.
– rozpraszalność uwagi,
– zwiększona kreatywność
– zwiększona aktywność lub energia skierowana na cel,
– zmniejszona potrzeba snu,
– wzmożona aktywność socjalna, seksualna lub pobudzenie ruchowe,
– skłonność do zachowań ryzykownych, lekkomyślnych, impulsywnych.
– nagła pewność siebie,
– wysoka samoocena.
Stan chorobliwie wzmożonego nastroju utrzymuje się minimum 4 dni i może prowadzić do poważnej dezorganizacji życia psychospołecznego. Osoba w stanie hipomaniakalnym nagle, bez uchwytnej przyczyny emanuje radością, niespożytą energią, śpi po kilka godzin dziennie lub nie śpi praktycznie w ogóle. Działa dużo, zwykle jednak nie kończy rozpoczętych aktywności, łatwo je porzuca, szybko się przy tym irytuje. Podejmuje się ryzykownych, lekkomyślnych działań ( np. nierozważne zakupy, zaciąganie długów, wielkie podróże). Staje się drażliwa, ma trudności w koncentracji i skupieniu uwagi. Łatwo nawiązuje, często ryzykowne, kontakty towarzyskie, seksualne. Mówi szybko, jest chaotyczna, nie dopuszcza nikogo do głosu. psychiatria.pl.

Zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu II definiuje się jako okresy dużej depresji i hipomanii. Hipomania jest łagodniejszym stanem manii (przedrostek hipo- w złożeniach oznacza „poniżej” lub „pod”). Epizody hipomaniakalne wywołują większość omówionych tu objawów, pacjenci jednak są przeważnie w pełni świadomi zachodzących zmian i nie podejmują działań pod wpływem nagłych pragnień czy myśli. Tym, co najwyraźniej odróżnia hipomanię od manii, jest stopień zaburzenia. BZA 37.

Podczas epizodu hipomaniakalnego pacjent może doświadczać objawów manii i odczuwać pragnienie ucieczki, wydawania pieniędzy czy romansu, ale nie traci kontroli nad sobą i nie podejmuje tych działań. BZA 38.

Hipomania to czas, kiedy wiara w siebie rośnie. Dostrzegamy okazje i szanse, lecz jesteśmy ślepi na zagrożenia. BZA 105.

Wielu znajomych lekarzy od lat zwracało mi uwagę na to, że występuje u mnie hipomania. To cudowny stan uniesienia, w którym człowiek czuje się nieustannie napompowany słońcem. Bywałem w takim stanie przez wiele dni, a nawet tygodni z rzędu. Jest to rodzaj dolegliwości, z której nikt się nie chce wyleczyć. Ci, którzy doświadczają tego fantastycznego stanu, cały czas czują się wspaniale, choć prawdopodobnie innym wydają się okropni. Pomysł, że taka żywiołowość może mieć związek z zaburzeniem afektywnym dwubiegunowym, był dla mnie teoretycznie do zaakceptowania. Wiedziałem, że zaburzenie to częściej przejawia się napadami manii lub hipomanii niż epizodami depresji. FMP 191.

To raczej w mojej psychice powstała – stale się później poszerzająca – rozpadlina, w mojej wrażliwości otwarły się niewyraźnie zarysowane drzwi, które na pierwszym roku studiów nabrały wyraźnych kształtów. Moje zachowanie sugerowało, że zmiany w moim myśleniu i postępowaniu są prawdziwe, być może trwałe. Po drugiej stronie tej rozpadliny, za drzwiami, znajdowała się hipomaniakalna część mnie, która nie poddaje się do dzisiaj. FMP 47.

Rozpoznał u mnie hipomanię, to jest mój przymus mówienia, i na podstawie zaobserwowanego pobudzenia kinetycznego zaczął podejrzewać coś, o czym sam nigdy wcześniej nie pomyślałem. Stwierdził, że mogę cierpieć na zaburzenie afektywne dwubiegunowe. Podczas tego sympozjum po raz pierwszy zacząłem się poważnie zastanawiać nad tym, czy naprawdę mogę mieć zaburzenia nastroju. FMP 189.

Depresja stanowi skomplikowaną mieszankę zaburzeń nastroju, która łącznie dotyka 10-15% całej populacji w którymś momencie życia, co sprawia, że jest to jedna z najczęściej spotykanych dolegliwości psychicznych. Reakcja depresyjna z powodu śmierci małżonka, dziecka lub przyjaciela czy zwolnienia z pracy jest, rzecz jasna, normalna. Niemniej depresja może się pojawić także w sytuacji braku jednoznacznych bodźców środowiskowych, w wielu przypadkach ma zaś charakter rodzinny, czyli prawdopodobnie także (przynajmniej częściowo) genetyczny. Główną cechą odróżniającą zaburzenie afektywne dwubiegunowe, zwane dawniej zaburzeniem maniakalno-depresyjnym, od dużego zaburzenie depresyjnego, określanego też jako „duża depresja” lub „depresja kliniczna”, jest naprzemienne występowanie okresów hipomanii bądź manii z obniżonym nastrojem lub przygnębieniem. Wyróżnia się też inne typy depresji, takie jak: zaburzenie afektywne sezonowe (występujące zazwyczaj u osób z dysfunkcją rytmu mózgowego, uaktywniające się podczas mało słonecznych jesienno-zimowych miesięcy), depresja poporodowa, dystymia (łagodna długotrwała forma depresji) oraz depresja melancholijna, inaczej anhedonia, charakteryzująca się niemożnością doświadczania przyjemności. Duża depresja może przyjmować ciężkie formy, w tym postać katatonii, w której osoba niemal w ogóle się nie porusza, oraz depresji z cechami psychotycznymi, w której u pacjenta występują nie tylko objawy depresyjne, ale także halucynacje i urojenia. FMP 196-197.

Poza tym któż przy zdrowych zmysłach chciałby się leczyć z hipomanii? Ta jest źródłem świetnego samopoczucia, nawet mimo że jest się jednocześnie – jak to określił mól elokwentny przyjaciel neurolog – niczym „pierdnięcie na patelni”: wybuchowym i nieprzewidywalnym. FMP 197.

Zaburzeniu afektywnemu dwubiegunowemu przypisuje się obecnie charakter spektrum, co oznacza między innymi, że nie do końca rozumiemy, na czym ono polega. Dwa główne jego rodzaje to zaburzenie dwubiegunowe typu I, w którym występują przedłużone okresy manii, oraz zaburzenie dwubiegunowe typu II, które charakteryzują się hipomanią, czyli mniej intensywną wersją manii. Istnieją też lżejsze formy III, IV, V i VI. Zaburzenie afektywne dwubiegunowe typu I jest poważniejsze i bardziej destrukcyjne, ponieważ stany manii, cechujące się wysokim pobudzeniem, agresją i wzburzeniem, mogą obejmować urojenia i halucynacje psychotyczne, paranoję oraz zachowania wysoce szkodliwe dla związków, pracy i konta bankowego. FMP 197-198.

Psychiatrzy i genetycy, którzy przyjechali wtedy do Norwegii, przekonali mnie, że cierpię na pewien typ zaburzenia afektywnego dwubiegunowego charakteryzujący się raczej hipomanią niż depresją, a dzięki wszystkim genetycznym badaniom, jakie wykonałem przed sympozjum, upewniłem się niezbicie, że z moimi hormonami empatii i układami monoaminowymi jest coś nie tak. FMO 207.

Bibliografia: wykaz skrótów



Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *