Neuron (neúron)

Neuron (neuron, neurone) komórka nerwowa wyspecjalizowana w przekazywaniu impulsów nerwowych w postaci potencjałów czynnościowych, podstawowa jednostka funkcjonalna układu nerwowego, zazwyczaj składająca się z ciała komórkowego (perykarionu) z dendrytami otrzymującymi sygnały od innych neuronów przez synapsy, typowe neurony tworzą 1000-10000 połączeń synaptycznych, i z aksonu, którego długość wynosi od 3 µm do ponad 1 m, często na końcowym odcinku rozdzielającego się na liczne odgałęzienia, przekazującego sygnały od ciała komórkowego do jednego lub większej liczby innych neuronów, mięśnia lub gruczołu. Często mylony z nerwem, który nie ma ciał komórkowych i składa się z wiązki aksonów. (gr. neuron nerw). CS 438-439.

Neuron (gr. neúron “nerw”) – komórka nerwowa, neurocyt, silnie wyspecjalizowana komórka pochodzenia ektodermalnego, będąca podstawową jednostką strukturalną i funkcjonalną tkanki nerwowej; zadaniem neuronu jest odbieranie, przetwarzanie, przewodzenie i przekazywanie sygnałów elektr. (impuls ); neuron jest zbud. z ciała komórki (perykarionu) i odchodzących od niego 2 rodzajów wypustek: licznych dendrytów oraz 1 długiej wypustki zw. aksonem (neurytem); pod względem morfologicznym neurony dzieli się na neurony jednobiegunowe (występuje tylko akson), dwubiegunowe (1 akson i 1 dendryt) i wielobiegunowe (1 akson i wiele dendrytów); ze względu na pełnione funkcje neurony dzieli się na: neurony czuciowe (sensoryczne), neurony ruchowe (motoryczne) i neurony kojarzeniowe (pośredniczące, interneurony); neurony czuciowe odbierają impulsy nerwowe np. od ciałek zmysłowych skóry wrażliwych na ból, zimno lub gorąco i przekazują je do ośrodkowego układu nerwowego; neurony ruchowe (motoryczne) odbierają impulsy nerwowe z ośrodkowego układu nerwowego (wysyłane przez komórki nerwowe kojarzeniowe) i doprowadzają je do narządu wykonawczego, czyli efektora (mięsień lub gruczoł); neurony kojarzeniowe są zlokalizowane w ośrodkowym układzie nerwowym i pośredniczą w przekazywaniu impulsu nerwowego między neuronami czuciowymi i ruchowymi; organizm człowieka zawiera ok. 1012 neuronów.  encyklopedia.pwn.pl

Neuron – podstawowa jednostka (składowa) układu nerwowego. PKK I 103.

Neuron – komórka, inaczej nazywana komórką nerwową, wyspecjalizowana w otrzymywaniu i przekazywaniu informacji dla innych komórek ciała. Wiązki wielu neuronów nazywane są nerwami. PKK I 103.

Neuron czuciowy – komórka nerwowa, która przewodzi informacje od receptorów sensorycznych do centralnego układu nerwowego, inaczej nazywana jest neuronem aferentnym. PKK I 103.

Interneuron – komórka nerwowa przekazująca informacje między neuronami, szczególnie w mózgu i rdzeniu kręgowym. PKK I 104.

Neuron ruchowy – komórka nerwowa, która przewodzi informacje z centralnego układu nerwowego do mięśni i gruczołów. Inaczej nazywana jest neuronem eferentnym. PKK I 104.

Dendryt – rozgałęzione włókno, stanowiące przedłużenie ciała komórki nerwowej, które przekazuje do neuronu. PKK I 105.

Mózg (brain) – część centralnego układu nerwowego, która mieści się w czaszce. Składa się, idąc od góry, z przedmózgowia, śródmózgowia, móżdżku, mostu oraz rdzenia przedłużonego. Pozostała część centralnego układu nerwowego to rdzeń kręgowy. Mózg dorosłego człowieka waży 1300-1400 g i zawiera ok. 80 mld neuronów (z których 50 mld znajduje się w korze mózgowej, tworzących zwykle synapsy z setkami bądź tysiącami innych neuronów. Mózg zużywa ok. 20% tlenu zużywanego przez cały organizm.  CS 413.

Neuroprzekaźnik (neurotransmitter) – każda z ok. 50 substancji chemicznych, zazwyczaj drobnocząsteczkowa amina lub peptyd, ale także substancja, taka jak gazowy tlenek azotu, dzięki której neuron komunikuje się z innym neuronem albo z mięśniem czy gruczołem przez synapsę. W ośrodkowym układzie nerwowym glutaminian jest zasadniczym neuroprzekaźnikiem pobudzającym, a GABA zasadniczym neuroprzekaźnikiem hamującym; w obwodowym układzie nerwowym acetylocholina jest dominującym neuroprzekaźnikiem dla neuronów ruchowych, a glutaminian dla neuronów czuciowych. Dopamina pełni funkcję neuroprzekaźnika głównie w śródmózgowiu, noradrenalina (norepinefryna) głównie w obwodowym układzie nerwowym, w moście i rdzeniu przedłużonym, natomiast serotonina głównie w pobliżu linii środkowej pnia mózgu. Do innych ważnych neuroprzekaźników zalicza się: adenozyna, adrenalina (epinefryna), kwas asparginowy, kwas glutaminowy, histamina, oksytocyna, substancja P i wazopresyna. Inaczej neurotransmiter. CS 441.

Ciało komórki (soma) – część komórki (takiej jak neuron) zawierające jądro, w którym mieszczą się chromosomy. PKK I 105.

Synapsa – mikroskopijna szczelina stanowiąca połączenie między neuronami. Synapsy występują również między neuronami a mięśniami lub gruczołami. PKK 107.

Nasz mózg składa się z miliardów neuronów, czyli niewielkich komórek nerwowych. Neurony dostarczają mocy mózgowi, tak jak mikroczipy komputerowi. Neurony pozostają ze sobą nawzajem w ciągłej komunikacji, wysyłając impulsy elektryczne wzdłuż swoich długich wypustek, które działają jak przewody elektryczne. Kiedy impuls elektryczny dojdzie do końca wypustki, neuron wypuszcza sygnał chemiczny, tak zwany neuroprzekaźnik. Neuroprzekaźnik przekazuje informację, przemieszczając się w przestrzeni między dwoma neuronami – zwanej synapsą – i przyłączając się do drugiego neuronu. Tak więc cały mózg składa się z miliardów neuronów, które aby się ze sobą komunikować, przesyłają między sobą sygnały elektryczne, które następnie zamieniane są w sygnały chemiczne. KRW 23-24.

Kolbki synaptyczne – małe banieczkowate struktury znajdujące się na zakończeniach aksonu, zawierające neuroprzekaźniki, które przenoszą informacje neuronu do synapsy. PKK I 108.

Neuroprzekaźnik – chemiczna informacja, która przesyła neuronalną wiadomość przez synapsę. Wiele neuroprzekaźników jest również hormonami. PKK I 108.

Komórka glejowa – jedna z komórek stanowiąca strukturalną podstawę dla neuronu. Komórki glejowe tworzą również izolację (osłonkę mielinową) aksonu niektórych neuronów, wspomagającą przepływ impulsów elektrycznych. PKK I 110.

Neurony lustrzane – niedawno odkryta klasa neuronów, które aktywują się w odpowiedzi na obserwację czynności lub emocji przejawianych przez innego człowieka. PKK I 138.

Terapia uzależnieńGdy substancje psychoaktywne dostaną się do mózgu, zaczynają oddziaływać na wybrane układy neuronów, aby wywrzeć określone skutki. System przepływu informacji w mózgu obejmuje maleńkie ładunki elektryczne przepływające przez układy komórek nerwowych. Każdy neuron wzbudza się w reakcji na substancje chemiczne zwane neuroprzekaźnikami. Gdy jeden z neuroprzekaźników wejdzie w kontakt z komórką nerwową, z którą jest związany (ponieważ komórka zawiera stosowne receptory), jego cząstka wchodzi w receptor niczym klucz do zamka. Dzięki temu może zwiększyć lub zmniejszyć zdolność komórki do przesyłania sygnałów elektrycznych do innych komórek nerwowych w dalszej części szlaku. Komórka nerwowa (neuron) składa się z ciała komórki, dendrytów, które odbierają chemiczne sygnały od neuronów znajdujących się wcześniej na szlaku, oraz wypustki przypominającej ogon i nazywanej aksonem, który odpowiada za przekazywanie informacji następnym neuronom. Wiele aksonów ma otoczkę mielinową, która przyspiesza proces przekazywania informacji. Kiedy neuron się wzbudza, wysyła jeden lub więcej wyspecjalizowanych neuroprzekaźników z aksonu do synapsy – przestrzenie między komórkami nerwowymi. Uwolniona substancja chemiczna przyłącza się do dendrytów innych komórek nerwowych i może je wzbudzić. Następnie neuroprzekaźnik zostaje zwykle ponownie wchłonięty ze szczeliny synaptycznej przez neuron, który go uwolnił – proces ten nazywamy wychwytem zwrotnym. MTU 53.

Ponieważ neurony, które jednocześnie ulegają pobudzeniu, są z sobą połączone, nowe nawyki trzeba wzmacniać przez ćwiczenia, tak aby ich wykonywanie przychodziło z łatwością. Nawyki są najsilniejsze, jeśli bodźce są zróżnicowane i łatwo dostępne. Pacjenci muszą wiedzieć, że wytworzenie nowego, zdrowego nawyku zawsze jest trudniejsze na początku. Jeśli wytrwają dostatecznie długo, dzięki czemu wykonywanie nawyku będzie przychodzić z łatwością, bez większego wysiłku, ponieważ neurony, które są ze sobą połączone, będą za każdym razem ulegać jednoczesnemu pobudzeniu. AUM 55.

Bibliografia: wykaz skrótów



Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *