Stephen W. Porges: Bezpieczeństwo poliwagalne. Przywiązanie, komunikacja, samoregulacja

Stephen W. Porges: Bezpieczeństwo poliwagalne. Przywiązanie, komunikacja, samoregulacjaW książce Bezpieczeństwo poliwagalne. Przywiązanie, komunikacja, samoregulacja Stephen Porges wykłada podstawy teorii poliwagalnej oraz – przede wszystkim – prezentuje jej konkretne terapeutyczne zastosowania. Dotyczą one takich obszarów jak neurokardiologia, socjalność, zabawa, współczucie, samoregulacja, rezyliencja, uważność, psychoterapia grupowa, interakcja ludzi ze zwierzętami (perspektywa ewolucyjna), połączenie mózg-ciało, autyzm, bezruch czy pandemia. Jak widać, teorię poliwagalną można użyć w wielu aspektach życia psychicznego i społecznego, co świadczy o jej niezwykłej wręcz funkcjonalności.

Porges wyraża przekonanie, że dzięki takim konstruktom jak hamulec wagalny, układ zaangażowania społecznego czy neurocepcja – wszystkie one zastały szczegółowo objaśnione w książce – teoria poliwagalna może dotrzeć do terapeutów, stwarzając im możliwość radykalnej zmiany sposobu leczenia. Dają im one także sposobność skuteczniejszego wykorzystywania układu nerwowego klienta, tak by układ ten współpracował z terapeutą i klientem w ich wspólnym dążeniu do dobrostanu. Terapeuci, przekazując klientom sygnały bezpieczeństwa za pomocą swoich własnych układów zaangażowania społecznego, mogą ich prowadzić przez kolejne stany koregulacji do samoregulacji i rezyliencji.

Stephen W. Porges: Bezpieczeństwo poliwagalne. Przywiązanie, komunikacja, samoregulacja

Keep Reading →

Deb Dana: Zakotwiczeni. Jak oswoić układ nerwowy dzięki teorii poliwagalnej

Deb Dana: Zakotwiczeni. Jak oswoić układ nerwowy dzięki teorii poliwagalnej

Deb Dana: Zakotwiczeni. Jak oswoić układ nerwowy dzięki teorii poliwagalnej

W książce Zakotwiczeni. Jak oswoić układ nerwowy dzięki teorii poliwagalnej Deb Dana – psychoterapeutka specjalizująca się w wykorzystaniu wymienionej w podtytule teorii – skupia się na wytwarzaniu zdolności człowieka do regeneracji po urazach psychicznych. Inaczej mówiąc, celem autorki jest wspieranie czytelników w zapobieganiu negatywnym skutkom stresu, co fachowo nazywa się rezyliencją (z łac. resilire – odbić z powrotem, sprężyście odbić się).

Za naukową, empirycznie sprawdzoną podstawę, pozwalającą osiągnąć pozytywne skutki na tym polu posłużyła jej teoria poliwagalna, której nieustannie rosnącą pozycję – zarówno w świecie naukowym, jak i terapeutycznym – obserwujemy co najmniej od kilkunastu już lat. Jak to ujmuje twórca tej teorii Stephen W. Porges, Deb Dana „uczy czytelnika umiejętności bezpiecznego powrotu do swojego ciała”. Umiejętność ta z kolei przyczynia się do wykształcenia się bardziej odpornego układu nerwowego, wspierającego zarówno zdrowie psychiczne, jak i fizyczne.

Deb Dana: Zakotwiczeni. Jak oswoić układ nerwowy dzięki teorii poliwagalnejeń

Keep Reading →

Hamulec wagalny

Co to jest hamulec wagalny?

Jednym z kluczowych obwodów błędnych jest hamulec wagalny. Wychodzi on z pnia mózgu i łącząc się z węzłem zatokowo-przedsionkowym serca – czyli naturalnym rozrusznikiem serca – reguluje tętno. Hamulec wagalny spowalnia rytm pracy serca do zdrowej liczby uderzeń na minutę (między sześćdziesiąt a osiemdziesiąt). Bez jego regulującego wpływu serce biłoby niebezpiecznie szybko. Termin „hamulec” odnosi się do sposobu działania tego obwodu. Podobnie jak wszystkie skuteczne mechanizmy hamujące, także hamulec wagalny może spowolnić i przyspieszyć akcję serca, dostarczając odpowiednia ilość energii po to, byśmy mogli w każdej chwili właściwie funkcjonować. DZJ 33-34. Keep Reading →

Hierarchia autonomiczna

Czym jest hierarchia autonomiczna?

Autonomiczny układ nerwowy możemy nazwać automatycznym układem nerwowym, ponieważ bierze na siebie podstawowe obowiązki dotyczące podtrzymania funkcji życiowych organizmu (oddychanie, pracę serca, trawienie itp.), nie angażując naszej uwagi. Wspaniałą cechą dotyczącą tego układu jest nie tylko to, że funkcjonuje autonomicznie i zgodnie z zaprogramowanymi ustawieniami, ale także to, że wykorzystując twierdzenia teorii poliwagalnej, możemy regulować jego działanie. W tym celu musimy zrozumieć trzy główne zasady tej teorii:
1) Hierarchia autonomiczna: autonomiczny układ nerwowy tworzą trzy składowe działające w określonej kolejności, którym towarzyszą z góry ustalone szlaki.
2) Neurocepcja: autonomiczny układ nerwowy ma wbudowany system nadzoru, który zwraca uwagę na wzkaźniki bezpieczeństwa i sygnały informujące o zbliżającym się zagrożeniu.
3) Koregulacja: niezbędnym składnikiem naszego dobrostanu są chwile bezpiecznego łączenia się z innymi. DZJ 20-21. Keep Reading →

Deb Dana: Teoria poliwagalna w praktyce. Zestaw 50 ćwiczeń

Deb Dana: Teoria poliwagalna w praktyce. Zestaw 50 ćwiczeń

Deb Dana: Teoria poliwagalna w praktyce. Zestaw 50 ćwiczeń

W książce Teoria poliwagalna w praktyce. Zestaw 50 ćwiczeń Deb Dana – doświadczona i uznana psychoterapeutka – przejrzyście wykłada podstawy podejścia poliwagalnego, które skupia się na działaniu autonomicznego układu nerwowego jako nieświadomego, fizjologicznego źródła naszych postaw, zachowań i sposobów postrzegania siebie oraz świata zewnętrznego. Układ ten kształtowany przez nasze wczesne doświadczenia, a następnie modyfikowany przez wszystko, co nas spotyka w późniejszym życiu.

Co ważniejsze, dzięki tej wiedzy możemy wyeliminować nawykowe wzorce reakcji autonomicznej, zastępując je nowymi, bardziej adaptacyjnymi i sprzyjającymi naszemu dobrostanowi, czemu służą przedstawione w książce ćwiczenia. Te zaś sprowadzają się do powtarzania dość prostych, drobnych czynności, które systematycznie praktykowane mogą przynieść nam nieocenione korzyści. Poza wszystkim innym, książka ta wyjaśnia, jak działa ludzki organizm jako całość, czyli jako specyficzne połączenie jego psychicznych i biologicznych uwarunkowań. Keep Reading →

Teoria poliwagalna (polyvagal theory)

Czym jest teoria poliwagalna?

Podstawą podejścia poliwagalnego w terapii jest nasza wiedza o autonomicznym układzie nerwowym, z której wynika, że jest on kształtowany przez nasz wczesne doświadczenia i modyfikowany przez wszystko inne, czego później doświadczamy w życiu. Ta wiedza mówi nam również, że można wyeliminować nawykowe wzorce reakcji autonomicznej, zastępując je nowymi. Jednym słowem, można nauczyć klientów bezpiecznego wsłuchiwania się we własne historie autonomiczne i takiego przemodelowania układów autonomicznych, by prowadziły do bezpieczeństwa i połączenia z innymi. DPO 21.

Teoria poliwagalna to nauka prowadząca do tego, że czujemy się wystarczająco bezpiecznie, by zakochać się w życiu i podjąć związane z nim ryzyko. DZJ 15. Keep Reading →

Stephen W. Porges: Neurofizjologiczne podstawy emocji i przywiązania w teorii poliwagalnej

Stephen W. Porges: Neurofizjologiczne podstawy emocji i przywiązania w teorii poliwagalnej

Stephen W. Porges: Neurofizjologiczne podstawy emocji i przywiązania w teorii poliwagalnej

Neurofizjologiczne podstawy emocji i przywiązania w teorii poliwagalnej to zbiór tekstów Stephena Porgesa z czterdziestu lat jego imponującej pracy badawczej. Dowiemy się z nich między innymi, jak powstawała jego przełomowa teoria, mająca dziś zastosowanie w leczeniu niemal wszystkich zaburzeń psychicznych.

W myśl teorii poliwagalnej emocje i zachowanie człowieka mają podłoże biologiczne i w ogóle wszystko, co dzieje się w ciele, w ten czy inny sposób sprzężone jest z naszym życiem psychicznym. Bez uchwycenia tej wzajemnej zależności rozumienie ludzkiej psychiki byłoby w zasadzie niemożliwe. Autor kładzie szczególny nacisk na związek autonomicznego układu nerwowego z takimi naszymi dyspozycjami jak zaangażowanie społeczne, zaufanie i poczucie bliskości.

Stephen W. Porges: Neurofizjologiczne podstawy emocji i przywiązania w teorii poliwagalnej

Keep Reading →

Neurocepcja

Czym jest neurocepcja?

Neurocepcja to proces oceny stopnia zagrożenia w środowisku, odbywający się bez udziału świadomości. Ten automatyczny proces angażuje obszary mózgu oceniające wskaźniki dotyczące bezpieczeństwa, niebezpieczeństwa i zagrożenia dla życia. Gdy zostaną one wykryte na drodze neurocepcji, stan fizjologiczny automatycznie się zmienia, aby ułatwić jednostce przeżycie. Chociaż zazwyczaj nie jesteśmy świadomi sygnałów odbieranych przez neurocepcję, często uświadamiamy sobie zmianę swojego stanu fizjologicznego (określa się to mianem interocepcji). Czasami doświadczamy tej zmiany w postaci jakiegoś odczucia w jelitach lub sercu albo czujemy intuicyjnie, że otoczenie, w którym się znajdujemy, jest niebezpieczne. I odwrotnie – neurocepcja aktywuje również stany fizjologiczne wspierające ufność, zachowania związane z zaangażowaniem społecznym oraz budowanie silnych relacji. Neurocepcja nie zawsze działa poprawnie. Wadliwa neurocepcja może być reakcją adaptacyjną służącą przetrwaniu i wykrywającą zagrożenie, którego w rzeczywistości nie ma, lub rejestrującą wskaźniki bezpieczeństwa, gdy takie zagrożenie istnieje. Taką nieprawidłowo działającą neurocepcję obserwujemy często u osób po traumie. PBP 20. Keep Reading →